Cnh Buồm Đỏ Thắm   Alexander Grin Pages  1  2  Next   
Chương 1
Lời tin đon

Lng-gren l thuỷ thủ của con tu “-ri-on” chở được ba trăm tấn. Anh đ lm việc trn con tu đ mười năm v gắn b với n c lẽ cn thn thiết hơn l con với mẹ. Nhưng cuối cng th anh phải bỏ con tu.
Chuyện xảy ra như thế ny. Vo một trong những chuyến về thăm nh hiếm hoi, anh khng thấy chị M-ri, vợ anh, từ xa đứng trn ngưỡng cửa vẫy vẫy tay, rồi sau đ chạy tới đn anh, thở hổn hển chừng như đứt hơi. Bn chiếc giường trẻ con - đồ vật mới trong căn nh nhỏ của Lng-gren - anh chỉ thấy b hng xm với dng vẻ đầy xc động.
- Đ ba thng rồi ti phải chăm sc n đấy, - b hng xm ni, - anh hy nhn con gi anh đi!

Lng-gren lặng người, ci xuống đứa trẻ tm thng đang chăm chăm nhn bộ ru di của anh, rồi anh ngồi xuống, đầu ci, tay vn v bộ ru. Ru anh ướt đầm v mưa.
- M-ri chết bao giờ hở bc? - anh hỏi.
Người đn b kể lại cu chuyện buồn thảm, chốc chốc dừng lại nựng đứa b v quả quyết rằng M-ri đ được ln thin đường. Khi Lng-gren biết r cu chuyện th thin đường đối với anh chẳng sng sủa hơn nh chứa củi l bao nhiu, v anh nghĩ rằng nếu như by giờ c cả vợ anh th nh lửa của chiếc đn nhỏ c thể l một niềm vui khng g thay thế được đối với người phụ nữ đ đi vo xứ sở huyền b.
Chừng ba thng trước, người mẹ trẻ gặp phải chuyện khng may. Hơn nửa số tiền Lng-gren để lại, M-ri đ tiu tốn vo việc chữa chạy sau lần đẻ kh, vo việc chăm sc sức khoẻ cho đứa trẻ sơ sinh. Thm nữa, M-ri lại đnh mất một số tiền tuy khng nhiều nhưng rất cần cho cuộc sống của hai mẹ con. Hon cảnh kh khăn đ đ buộc M-ri phải đến nh M-nc vay tiền. M-nc l chủ qun rượu, c một cửa hng tạp ho nhỏ. Y được coi l kẻ giu c.
M-ri đến nh y vo lc su giờ tối. Gần bảy giờ, b hng xm gặp chị trn đường đến thị trấn Li-xơ. M-ri vừa khc vừa buồn b kể rằng chị phải đi ln phố để cầm chiếc nhẫn cưới. Chị ni thm rằng M-nc đồng đưa tiền cho chị, nhưng đi chị phải yu hắn. M-ri đnh về khng.
- Nh chu khng cn g ăn, bc ạ, - chị ni với b hng xm. - Chu phải đi ln phố cố kiếm về t tiền, rồi hai mẹ con gắng lần hồi cho đến khi nh chu về.
Tối hm đ trời vừa rt vừa c gi thổi, b hng xm đ khng ngăn được M-ri đi ln phố vo ban đm. “Chu sẽ bị ướt, M-ri ạ, trời đang lất phất mưa, cứ ci điệu gi ny th trời sắp mưa to đấy!”
Từ lng ven biển ln thị trấn Li-xơ cả đi lẫn về nhanh cũng mất t nhất ba giờ, nhưng M-ri khng nghe theo lời khuyn của b hng xm. “Thi, chu khng muốn quấy quả cc bc nữa, - M-ri ni, - gần như nh no chu cũng từng vay bnh m, ch hay bột. Đem cầm chiếc nhẫn ny l xong thi bc ạ”. M-ri đi ln phố về, đến hm sau th ln cơn sốt cao, m sảng. Trời đm lạnh gi đ lm chị bị vim phổi nặng - theo lời ng bc sĩ trn phố được b gi tốt bụng mời về cho biết. Một tuần sau, chiếc giường đi của Lng-gren đ trống khng, b hng xm đ dọn sang nh anh ở để chăm sc trẻ. Đối với một người đn b go bụa c đơn như b th việc đ khng kh. “Thm nữa - b ni tiếp, - khng c đứa b ấy th cũng buồn”.
Lng-gren đi ln phố, thi việc, từ biệt bạn b rồi trở về nh nui nấng b A-xn. Khi đứa b đi chưa vững th b hng xm cn ở lại trong nh Lng-gren, thay thế người mẹ qu cố chăm sc n. Nhưng khi A-xn đi vững, bước qua được ngưỡng của th Lng-gren quyết định sẽ tự mnh nui dạy đứa trẻ. Anh cm ơn b hng xm đ tận tnh gip đỡ anh. Rồi từ đấy, anh sống cuộc đời c đơn của người go vợ, tập trung tất cả nghĩ, hi vọng, tnh cảm v kỷ niệm của mnh vo đứa trẻ.
Mười năm sống nay đy mai đ chỉ đem lại cho anh một số tiền rất nhỏ. Anh bắt đầu lm việc. t lu sau, trong những cửa hiệu trn phố đ thấy by bn những đồ chơi do chnh tay anh kho lo lm ra - những chiếc thuyền nhỏ, xuồng my, thuyền buồm một boong, hai boong, tu thuỷ, tu tuần dương, tm lại tất cả những g anh đ gần gũi, những g trong khi lm việc đ phần no thay thế cho anh cuộc sống ồn o ngoi cảng, thay thế được lao động đầy thơ mộng của những chuyến đi biển. Bằng cng việc đ, Lng-gren đ kiếm tiền để hai bố con c thể sống một cch tằn tiện. Vốn l người t giao du, sau khi vợ mất, Lng-gren lại cng trở nn kn đo, t cởi mở hơn. Vo những ngy lễ, thỉnh thoảng người ta thấy anh trong qun rượu, nhưng anh khng bao giờ ngồi m chỉ vội vng uống một cốc rượu ngay tại quầy rồi ra về, đp lại lời thăm hỏi của mọi người một cch vắn tắt: “Xin cho”, “Ti đi nh”, Vng”, “Cũng thường thi”. Anh khng thch tiếp khch. Khi c khch, anh kho lo tỏ muốn họ về bằng những lời ni bng gi xa xi hay những cớ do anh tưởng tượng ra. Những lc ấy, khch chỉ cn cch l nghĩ ra một l do no đ để co từ. Phần anh cũng khng thăm ai, vậy l giữa anh v dn lng c ci g đ lạnh lng ngăn cch. Nếu như việc lm đồ chơi của anh phụ thuộc nhiều vo cng việc của dn lng th quan hệ như thế c thể đem lại cho anh nhiều kh khăn. Thức ăn dự trữ v cc thứ hng cần thiết anh mua trn thị trấn - M nc khng thể khoe khoang được rằng Lng-gren đ mua hng ở cửa hiệu của y, d chỉ l một bao dim. Anh tự mnh lm mọi việc trong nh v tỏ ra rất chịu kh nui dạy con gi, một việc vốn phức tạp, khng phải của đn ng.
A-xn đ ln năm tuổi. Khi em ngồi trn đi Lng - gren, chăm ch mn m chiếc cc o gi-l hay ngộ nghĩnh ht những bi ca thuỷ thủ, Lng - gren thường dịu dng cười với con. Qua giọng ht con trẻ, những bi ht ấy gợi nhớ đến con gấu thắt đai xanh đang vụng về nhảy ma. Vo thời gian đ c một chuyện xảy ra bao trm bng đen ln cả hai bố con.
Dạo ấy l đầu ma xun, thời tiết cn khắc nghiệt như ma đng, nhưng theo một kiểu khc. Khoảng ba tuần liền, gi bấc từ pha biển thổi mạnh về miền đất lạnh.
Thuyền đnh c được ko ln bờ, xếp thnh dy di trn bi ct trắng tựa như vy lưng những con c khổng lồ. Khng ai dm đi biển lc tiết trời như thế. Trn con đường duy nhất ở lng chẳng mấy khi gặp người no rời khỏi nh. Cơn lốc lạnh lẽo từ những ngọn đồi ven biển thổi thốc vo chn trời trống trải, biến khng trung thnh một tr tra tấn khắc nghiệt. Suốt từ sng đến tối, khi toả trn những mi nh dốc đứng trong lng Ca-pc-na.
Nhưng những ngy gi bấc ấy lại lm Lng-gren thch ra khỏi căn nh nhỏ ấm cng hơn l vo những ngy mặt trời toả nh vng xuống mặt biển v lng Ca-pc-na. Lng-gren đi đến chiếc cầu nhỏ dựng trn những hng cọc di, rồi đứng ở tận cuối cầu m ngậm tẩu ht thuốc dưới trời gi rt. Anh nhn những con sng bạc đầu nối tiếp nhau đang dữ dội trn vo bờ tung bọt trắng xo, những đợt sng chạy ầm ầm lan khắp vng chn trời dng bo đen ngm hệt như một đn qui vật hung dữ đang lồng lộn trong cơn tuyệt vọng tm đến một niềm an ủi xa xi. Những tiếng ầm o, từng loạt cột nước dựng ln v cả những luồng gi tưởng như thấy được đang vằm nt xung quanh từng đợt một thật đều, thật mạnh, lm dịu lại tm hồn đau đớn của Lng-gren, giảm đi nỗi buồn da diết, như đưa anh vo giấc ngủ thật say.
C lần, vo một trong những ngy ấy, đứa con trai mười hai tuổi của M-nc tn l Khin trng thấy chiếc thuyền của bố buộc dưới cầu bị sng x vo chn cầu chực lm vỡ mạn thuyền, bn về ni lại với bố. Trước lc cơn bo ko đến, M-nc qun ko thuyền ln bờ ct. Y lập tức chạy ra ngoi biển v nhn thấy Lng-gren đang đứng ht thuốc tận cuối cầu, lưng quay về pha y. Ngoi bờ biển, ngoi họ ra, khng cn ai. M-nc ra đến giữa cầu, bước xuống con nước như đang si sục v tho dy buộc thuyền. Y đứng trn thuyền, tay lần những chiếc cọc đỡ cầu v đưa thuyền vo bờ. Y khng mang theo mi cho. Bỗng y lỡ đ khng kịp bu vo ci cọc tiếp theo. Cng lc đ, một cơn gi mạnh ập đến quay ngược mũi thuyền ra pha biển. By giờ th d c vươn cả người, y cũng khng thể với tới chiếc cọc gần nhất nữa. Sng gi chao đảo chiếc thuyền, cuốn n vo khng gian chết chc. Thấy thế, M-nc định nhảy xuống nước để bơi vo bờ, nhưng quyết định của y đ qu muộn, bởi v con thuyền đ tri ra một qung xa ngoi pha cuối cầu, nơi nước su sng to chắc chắn sẽ dm y chết. Khoảng cch giữa Lng-gren v M-nc đang bị cuốn ra ngoi xa lc ấy chỉ chừng mười xa-gin. C thể cứu được M-nc, bởi v ngay chỗ Lng-gren đứng c một cuộn dy to treo ở đấy. Người ta để sẵn cuộn dy ở đ để phng khi thuyền về bến gặp sng gi kh vo bờ th nm n xuống thuyền.
- Lng-gren! - M-nc kinh hong ku ln. - Sao anh cứ đứng yn như phỗng thế kia? Ta đang bị cuốn đi đy ny! Nm dy xuống đi!
Lng-gren im lặng, thản nhin nhn M-nc đang luống cuống trong thuyền. Chỉ c khi thuốc l toả ra nhiều hơn trn chiếc tẩu của anh. Anh chậm ri bỏ chiếc tẩu, như để nhn r hơn điều đang xảy ra.
- Lng-gren! - M-nc ku cứu. - Nghe thấy ta gọi chứ? Ta sắp chết đến nơi rồi, cứu ta với!
Nhưng Lng-gren khng ni với hắn một lời no, dường như anh khng nghe thấy tiếng go tuyệt vọng của hắn. Chừng no chiếc thuyền chưa bị cuốn ra xa đến mức tiếng ku cứu của M-nc khng cn nghe thấy nữa, chừng ấy Lng-gren cn đứng yn khng nhc nhch. M-nc khc rống ln v sợ, van ni Lng-gren chạy về bo với dn chi, nhờ họ ra cứu, hứa cho tiền, rồi lại đe doạ, chửi rủa, nhưng Lng-gren chỉ bước ra thm mấy bước đến tận st mp cầu để khng mất ht con thuyền đang bị sng dồn ln dập xuống.
- Lng-gren, - anh nghe thấy tiếng gọi mơ hồ như người trong nh nghe người gọi từ trn mi, - cứu ti với!
Lc ấy, Lng-gren ht thật su rồi go ln thật to cho khng một lời no của anh bị mất ht đi trong tiếng gi:
- Vợ tao cũng đ từng ku cứu với my như thế! Hy nhớ lại điều đ đi, chừng no my cn sống, đừng qun, M-nc ạ!
Lc đ tiếng go im bặt, v Lng-gren trở về nh. Khi tỉnh dậy, A-xn thấy bố đang ngồi bn ngọn đn gần tắt, vẻ mặt hết sức đăm chiu. Nghe thấy tiếng con gi gọi, anh đến bn con, m chặt con m hn rồi ko chăn đắp lại cho con.
- Ngủ đi, con yu của bố! - anh ni. - Cn lu mới sng, con ạ.
- Bố lm g đấy?
- Bố vừa lm xong một đồ chơi xấu. Ngủ đi, A-xn!
Ngy hm sau, dn lng Ca-pc-na xn xao bn tn về chuyện M-nc bị mất tch. Đến ngy thứ su th người ta đem M-nc về lng, sống dở chết dở, vẻ mặt đầy c độc. Chuyện y kể chẳng mấy chốc lan truyền đi khắp cc lng ln cận. M-nc lnh đnh trn sng biển cho đến chiều. Y đ phải vật lộn với sng nước lc no cũng chực dm y xuống đy biển, cả người va đập lin tiếp vo mạn thuyền v lng thuyền mi cho đến khi được chiếc tu Lu-cr-xi-a đi Kt-xt vớt ln. Bị cảm lạnh v phải sống qua những giờ pht kinh hi cực độ, y đ khng sống thm được bao lu. Chưa đầy hai ngy đm sau y chết, trước khi chết y cầu mong cho Lng-gren gặp phải mọi tai hoa. c thể c trn đời v trong tưởng tượng. Cu chuyện về việc Lng-gren chứng kiến tai hoa. của M-nc m khng cứu gip được t vẽ thm bằng hơi thở nặng nề v rền rĩ của M-nc đ lm dn lng Ca-pc-na kinh ngạc. Cả lng chẳng cn mấy ai nhớ đến nỗi đau khổ nặng nề m Lng-gren đ phải chịu đựng, v cũng chẳng cn mấy ai hết sức đau khổ về M-ri như Lng-gren đ đau khổ cho đến hết đời mnh. Dn lng cảm thấy kinh sợ, kh hiểu về thi độ im lặng của Lng-gren lc đ. Cho đến khi ni những lời cuối cng cho M-nc Lng-gren đ đứng lặng yn, khng nhc nhch, nghim nghị v trầm lặng như một người phn xt biểu lộ sự khinh bỉ cực độ đối với M-nc. Sự khinh bỉ ấy cn đng sợ hơn cả lng căm th, v điều ny mọi người đều cảm thấy. Nếu anh ht ln, vung tay ma chn hoan hỉ lộ r sự khoi tr khi thấy kẻ th gặp nạn, hoặc l bằng cch no khc tỏ r sự đắc thắng của mnh khi M-nc đang tuyệt vọng, th dn lng đ c thể hiểu được anh. Nhưng anh lại hnh động khc với họ, anh đ cư xử thật lạ lng, thật đng kinh ngạc, v bằng cch đ anh đ đứng cao hơn những người khc. Nghĩa l anh đ lm một điều khng thể tha thứ được. Từ lc ấy, khng ai cho anh, khng ai bắt tay hay nhn anh một cch vui vẻ hồ hởi nữa. Anh hon ton xa cch với mọi chuyện trong lng. Trẻ con trng thấy anh chạy theo đồng thanh h: “Lng-gren dm chết M-nc!”. Anh khng thm để đến những chuyện ấy. Hnh như anh cũng khng nhận thấy rằng khi anh xuất hiện trong qun rượu hay ngoi bờ biển th dn chi ở đấy đều im bặt, trnh xa anh như trnh người mắc bệnh dịch hạch. Chuyện xảy ra với M-nc đ khot su thm sự ngăn cch gữa Lng-gren với dn lng, trước kia cn chưa su sắc lắm. By giờ khi sự ngăn cch đ trở nn su sắc th hai bn đều thấy căm ght nhau v điều ny đ ảnh hưởng đến cả A-xn.
C b đ lớn ln m khng c bạn b. Hai ba chục đứa trẻ cng lứa tuổi ở lng Ca-pc-na, khc no chiếc bọt biển thấm nước, đ nhiễm phải định kiến th bạo của gia đnh m cơ sở của n l uy tn tuyệt đối của cha mẹ. Bọn chng nhanh chng tiếp nhận điều đ, như mọi đứa trẻ trn thế giới, v tẩy chay c b A-xn, loại bỏ em ra khỏi mi trường của chng. Điều ny đ xảy ra một cch dần d, bằng đe nẹt, doa. dẫm của người lớn. Họ cấm đon bọn trẻ chơi với A-xn, thu dệt những chuyện mo m để rồi cuối cng, với đầu c non nớt của chng, bọn trẻ tự nhin thấy sợ hi trước gia đnh người thuỷ thủ.
Thm vo đấy, lối sống cch biệt của Lng-gren lm cho mọi người cng dễ bề đơm đặt vu khống. Người ta ni rằng thuỷ thủ Lng-gren đ từng giết người ở đu đ, v v thế khng được nhận lm trn tu nữa, cn bản thn anh by giờ trở nn c độc u sầu v “bị lương tm cắn rứt”. Bọn trẻ xua đuổi A-xn. Nếu c b ln la đến chơi với chng, chng nm đất vo em, tru chọc em rằng bố em đ từng ăn thịt người v by giờ đang lm bạc gia?. Lần no A-xn định đến gần bọn trẻ, em cũng bị co cấu, đnh đập thm tm, em khc lc cay đắng v chịu đựng mọi biểu hiện khc của dư luận x hội, cuối cng em cũng khng cn cảm thấy bị nhục mạ nữa. Nhưng đi khi em vẫn hỏi bố em: “Bố ơi, sao họ khng yu bố con mnh?”- Lng-gren đp: “Ny, A-xn, lẽ no họ biết yu? Cần phải biết yu, nhưng điều ny th họ khng lm được”. - “Thế no l biết yu hở bố ?” -”L thế ny, con ạ!”- Anh liền bế con gi ln v hn thật lu vo đi mắt đượm buồn của con, đi mắt đang lim dim lại v được u yếm.
Những pht chơi đa thch th nhất của A-xn l vo buổi tối hay ngy lễ, khi bố em thu dọn hộp đựng hồ dn, đồ lề, cc cng việc đang dở dang sang một bn, cởi chiếc tạp dề ra, ngậm tẩu thuốc v miệng rồi bế em ngồi ln đi mnh. Những lc ấy, A-xn ngồi trong vng tay nng niu của bố, vừa sờ m những thứ đồ chơi khc nhau vừa hỏi bố về cng dụng của từng thứ đồ vật ấy. Lng-gren lại c dịp kể những chuyện thật ly kỳ về cuộc sống v con người. Do chỗ trước đy Lng-gren đ sống một cuộc đời nay đy mai đ, cu chuyện anh kể thường chứa đầy những sự kiện tnh cờ, lạ kỳ v đng kinh ngạc. Lng-gren ni với con tn những loại dy dợ, buồm, những vật dụng trn tu, rồi dần dần say sưa chuyển từ lời giải thch sang kể những tnh huống khc nhau trong đ vai tr chnh l ci thời để thả v cất neo, bnh li, cột buồm hay một loại thuyền no đấy, v từ những minh họa cụ thể đ anh chuyển sang kể lại những cảnh đi biển đầy phng khong, kết hợp chuyện m tn với chuyện thật, rồi chuyện thật với cc hnh ảnh do anh hư cấu ra. Trong chuyện đ mới xuất hiện no l con mo cọp bo hiệu đắm tu, no l con c bay biết ni, nếu khng nghe lệnh của n sẽ đi lạc đường, no l những điềm bo, những hồn ma, nng tin c, những tn cướp biển, ni tm lại l tất cả những chuyện hoang đường m cc thuỷ thủ đ kể cho nhau nghe trong qun rượu quen thuộc hay trn tu những khi gi lặng. Lng-gren cn kể về những lần đắm tu, về những người lạc trn đảo lạ đ trở thnh man rợ đến nỗi qun cả tiếng ni, về những kho bu b mật, về những người t khổ sai nổi loạn v nhiều chuyện khc. A-xn nghe bố kể c lẽ cn chăm ch hơn khi người ta nghe ng C-lng kể lần đầu về chuyện tm ra chu Mỹ. “Bố kể nữa đi”, - b A-xn ni với bố khi Lng-gren ngừng kể, vẻ mặt tư lự, rồi em thiếp đi trn ngực bố trong giấc ngủ đầy những giấc mơ kỳ lạ.
A-xn cũng rất mừng mỗi lần người bun đồ chơi trn thị trấn về nh Lng-gren mua hng. Để lấy lng Lng-gren v để mua được rẻ hơn, người li bun thường đem qu cho A-xn, khi th vi quả to, ci bnh ngọt, khi th nắm hạt dẻ. Thường th Lng-gren chỉ ni đng gi tiền thứ đồ chơi mnh lm ra v anh khng thch th g chuyện c k mua bn. Nhưng lần no người li bun cũng đi bớt. “ồ, sao lại thế ng, - Lng-gren ni, - ti phải ngồi cả tuần mới lm được chiếc thuyền buồm đấy. Chiếc thuyền ny di năm vc- sốc. ng cứ nhn xem, chắc chắn lắm đấy, phần chm lại chất lượng tốt nữa. C thể chở được mười lăm người trong mọi thời tiết đấy.” Kết cục l tiếng đứa con gi đang khẽ ht ru quả to đ lm Lng-gren mềm lng, anh hết muốn tranh ci với người li bun, v y cuối cng đ mua được rẻ. Y cho những đồ chơi chắc chắn, tuyệt đẹp ấy vo ln rồi ra về, tủm tỉm cười.
Mọi việc trong nh, Lng-gren tự tay lm hết: bổ củi, xch nước, đốt l, nấu ăn, giặt giũ, l quần o, dọn dẹp mọi thứ. Tuy vậy, Lng-gren vẫn dnh thời gian để kiếm tiền. Khi A-xn ln tm tuổi, anh đ dạy con đọc, viết. Thỉnh thoảng anh đưa con ln thị trấn. Sau đ đi lần anh cn để con đi đến đ một mnh mỗi khi cần phải vay tạm t tiền ngoi cửa hiệu, hay đi đưa hng. Điều ny cũng t xảy ra d thị trấn Li-xơ chỉ cch lng Ca-pc-na vẻn vẹn bốn dặm. Nhưng v đường đi phải qua một khu rừng th thiếu g ci lm trẻ con sợ sệt, chưa ni đến những nguy hiểm tuy cũng kh xảy ra v ở gần phố x nhưng khng phải l khng cần tnh đến. Cho nn chỉ vo những buổi sng thật đẹp trời, khi hai bn đường chan ho nh nắng, hoa cỏ tốt tươi, bầu trời vắng lặng, A-xn khng cn tm tr đu m tưởng tượng đến những điều đng sợ nữa, những lc ấy Lng-gren mới cho con gi đi một mnh ln phố.
C lần, trn đường đi ln phố, c b A-xn ngồi lại nghỉ v lấy miếng bnh rn để trong ln ra ăn lt dạ buổi sng. Vừa ăn, A-xn vừa ngắm ngha cc đồ chơi mang theo: c b thấy vi ba thứ đồ chơi lạ, những thứ ny cha c đ lm về khuya. Trong số đ c một chiếc thuyền đua nhỏ sơn mu trắng với những cnh buồm đỏ thắm lm bằng những mảnh lụa m Lng-gren chuyn dng để trang hong cho cc căn buồng trn tu thuỷ lớn - thứ đồ chơi dnh cho trẻ con cc gia đnh lắm tiền. Chắc l sau khi đẽo xong chiếc thuyền đua mu trắng, Lng-gren khng biết lấy g để lm buồm v đ tnh cờ ghp vo đấy những mảnh lụa mu đỏ thắm. A-xn mừng qu. Mu lụa thắm của những cnh buồm b xu đỏ rực trn tay A-xn, dường như c b đang nng niu một ngọn lửa. Đường ln phố đi qua một chiếc cầu nhỏ ghp bằng gỗ th, dưới cầu l con suối len lỏi trong cnh rừng. “Mnh thử thả xuống nước cho n bơi một cht xem sao, - A-xn nghĩ, - n c bị ướt th mnh lại lau kh được ngay thi m”. C b đi sang bn kia cầu rồi men theo dng suối, rẽ vo cnh rừng, khẽ khng đặt chiếc thuyền m c yu thch xuống mặt nước st bn bờ. Cnh buồm in hnh thắm đỏ trong ln nước trong veo, v tia sng mặt trời chiếu qua lần vải lụa lung linh một mu hồng trn những hn đ cuội trắng muốt hiện ra dưới đy. “ng Thuyền trưởng ơi, ng từ đu đến đấy?” - A-xn khẽ hỏi một người tưởng tượng bằng giọng nghim trang, rồi c b tự đng lun vai Thuyền trưởng trả lời: “Ti đi từ... đi từ... Trung Hoa tới”. “Thế ng chở ci g thế?”-”Chở ci g ti chả ni đu”. “Ch, ng bướng thật, ng Thuyền trưởng ạ! Thế th ti lại bỏ ng vo ln vậy”. Ngay khi anh chng Thuyền trưởng tưởng tượng kia vừa định ngoan ngon trả lời rằng mnh chỉ ni đa thi v anh ta sắp sửa lấy ra cho xem một con voi th bất ngờ dng nước chảy ven bờ từ từ lm quay mũi thuyền ra pha giữa dng, v con thuyền, y như thật, lao nhanh theo dng suối. Cảnh tượng trước mắt c b đột nhin thay đổi: con suối đối với c b bỗng trở thnh một dng sng rộng, chiếc thuyền nhỏ hiện ra như một chiếc tu lớn đ ra khơi xa, cn c b cht nữa th ng xuống nước giơ tay ra lấy thuyền. “Chắc l Thuyền trưởng sợ lắm”, - c b thong nghĩ vậy v chạy theo chiếc thuyền con đang lao đi vun vt, c hy vọng đến một chỗ no đ, con truyền sẽ mắc lại bn bờ. C b vừa chạy vừa xch theo chiếc ln khng nặng lắm nhưng cồng kềnh, miệng lẩm bẩm: “Trời ơi! Sao mnh lại khng may thế nhỉ!... ”. C b cố khng rời mắt khỏi con thuyền buồm xinh xắn đang lướt nhẹ trn dng suối, chốc chốc lại vấp ng, đứng vội ln, rồi lại chạy theo.
Chưa bao giờ A-xn vo su trong rừng đến thế. C b bị thu ht tất cả muốn nn nng lấy lại được chiếc thuyền, khng cn nhn thấy g khc nữa. Dọc bờ suối c b chạy l v số những vật chướng ngại, lẽ ra phải để tới. Những thn cy đổ bm đầy ru, những ci hố, những cy dương xỉ, cy tầm xun, cy nhi, cy dẻ mọc sum su lm vướng chn A-xn. Dần dần c b thấm mệt, mỗi lc lại phải dừng lại nhiều hơn để thở hay để gạt mạng nhện bm ln mặt. Đến một qung rộng, lau sậy mọc đầy hai bn bờ th A-xn khng cn nhn thấy cnh buồm đỏ thắm nữa. Nhưng qua một khc quanh, lc c b thong nhn ra chung quanh v cả khu rừng rậm r với từng cột nh sng đổ di qua tn l xen lẫn những khoảng tối sẫm m u lm c v cng kinh ngạc. Một cht sợ hi thong qua nhưng rồi nghĩ đến chiếc thuyền, c b lại nặng nề thở, rng hết sức chạy tiếp.
Cuộc chạy đuổi v vọng v lo u ấy ko di gần một tiếng đồng hồ, cho đến khi c ngạc nhin v khoan khoi thấy pha trước mặt cy cối gin ra, để lộ một vng biển mu xanh biếc cng với những ng my v bờ ct vng. C b chạy đi tới đ, mệt r rời gần như ng khuỵu xuống. Nơi đy l cửa dng suối; nước toả ra khng rộng v nng, c thể nhn thấy r những hn đ mu xanh nằm dưới đy. Tới đy con suối mất ht trong ln sng biển trn đến. Từ trn bờ ct thoai thoải nham nhở những rễ cy, A-xn nhn thấy bn suối, trn một tảng đ to bằng phẳng, c một người ngồi quay lưng lại pha c, tay cầm chiếc thuyền nhỏ. Người đ ngắm ngha kỹ cng chiếc thuyền với vẻ t m như một con voi vừa bắt được con bướm. C b hơi yn lng một cht v thấy chiếc thuyền vẫn cn nguyn vẹn. C men theo bờ ct đi gần lại pha người lạ mặt cặp mắt chăm ch d xt chờ người kia ngẩng đầu ln. Nhưng người lạ mặt say sưa ngắm vật bất ngờ gặp giữa rừng, đến mức c b c thể quan st kỹ cng người ấy suốt từ đầu đến chn v nhận ra rằng từ b đến giờ trong đời c chưa từng gặp một ai giống như vậy ca?.
Nhưng trước mắt c b khng phải ai xa lạ, m chnh l ng gi -gơn, một người đi bộ khắp đ đy để sưu tầm những bi dn ca, những cu chuyện cổ tch, thần thoại. Những mn tc xoăn di bạc trắng lộ ra ngoi chiếc mũ rơm, chiếc o sơ mi mu xm bỏ vo trong quần mu xanh v đi ủng cao cổ đem lại cho ng dng dấp một người đi săn, chiếc cổ o mu trắng, chiếc ca- vt, ci thắt lưng to bản c gắn miếng kim loại mạ bạc, chiếc gậy chống v ci xắc c kho mạ kền tất cả những thứ ấy cho thấy r ng gi vốn l người thnh thị. Vẻ mặt của ng nếu c thể dng từ “mặt” để chỉ ci mũi, đi mi, cặp mắt lộ ra sau lớp ru sum su v sau bộ ria rậm mọc vểnh ln nom thật chất phc, nếu như khng ch đến cặp mắt xam xm mu ct, nh ln như thp thuần chất với ci nhn khoẻ khoắn, to bạo.
By giờ th ng cho chu xin lại nh, c b rụt r cất tiếng ni. ng chơi một lc lu rồi đấy. Lm thế no m ng vớt được n ln?
ng gi -gơn ngẩng đầu, đnh rơi chiếc thuyền xuống đất. Giọng ni nhỏ nhẻ đầy xc động của A-xn vang đến tai ng qu bất ngờ. ng gi mỉm cười ngắm nhn c b một lc, từ từ khẽ tựa chiếc cằm đầy ru vo lng bn tay xương xương gn guốc của mnh. Chiếc vy hoa bạc mu di chưa qu đầu gối, để lộ đi chn nhỏ gầy sạm nắng. Mi tc đen dy ẩn dưới chiếc khăn ren lo xo trn vai.Nt mặt c b trng thật thanh thot v trong trắng như đường bay của chim n ma xun. Đi mắt mu đen thong đượm một cu hỏi buồn buồn trng gi dặn hơn khun mặt c b; gương mặt tri xoan mềm mại, hơi rm nắng, trng thật khoẻ khoắn, đng yu. Ci miệng nho nhỏ xinh xinh h nở một nụ cười duyn dng.
- Cc ng Grim, đốp, An- đc-xen cũng phải thấy đy l một chuyện g rất đặc biệt!- ng gi ni, lc th nhn c b, lc th nhn chiếc thuyền nhỏ. - Ny c b đng yu, hy nghe ta ni nh! Chiếc thuyền con ny l của chu ư ?
- Thưa ng vng ạ. Chu chạy đuổi theo n suốt dọc bờ suối mệt muốn chết ng ạ. Thế n mắc lại ở đy hở ng ?
- Ở ngay bn chn ta đy. Đ l do đắm tu, m ta th như l tn cướp trn bờ, ta c thể trao cho chu phần thưởng ny. Sau khi cc thuỷ thủ đ rời khỏi thuyền th một con sng cao chừng ba vc- sốc đ hất n ln bờ ct, khoảng giữa gt chn tri ta v chiếc gậy ny. - ng gi cầm chiếc gậy đập đập xuống đất. - Thế chu tn l g, c b dễ thương?
- Chu tn l A-xn, - c b trả lời, tay cầm chiếc thuyền nhỏ m ng gi vừa đưa trả, bỏ vo ln.
- Được rồi, - ng gi tiếp tục ni bằng một giọng kh hiểu. Mắt vẫn chăm chăm nhn c b, ci nhn ẩn một nụ cười tru mến. - Kể ra th ta cũng chẳng cần hỏi tn chu lm g. Hay lắm, tn chu nghe l lạ, ngắn ngủi v c nhạc điệu như tiếng mũi tn vt đi hay tiếng ngn vang của chiếc vỏ ốc biển. Ta sẽ biết lm g, nếu như chu c một ci tn nghe th m tai, nhưng lại qu nhm v rất xa lạ đối với điều B ẩn Đẹp đẽ? Hơn mữa ta cũng khng muốn biết chu l ai, bố mẹ chu lm g, chu sống thế no. Biết đu ci ấn tượng tuyệt vời ban đầu ny lại chẳng bớt trọn vẹn nếu ta hỏi thm những điều ấy? Ta ngồi trn tảng đ ny v đang so snh cc cốt truyện cổ tch Nhật Bản v Phần Lan... th bất ngờ dng suối đem tới đy con thuyền ny v rồi chu xuất hiện... như thế ny đy. C b đng yu ạ, ta l một nh thơ từ trong tm hồn, mặc d ta chưa bao giờ lm thơ ca?. Ln của chu đựng những g vậy?
- Trong ln chu để mấy chiếc thuyền, - A-xn trả lời, tay lc lắc chiếc ln, - với một chiếc tu thuỷ v mấy ci nh nhỏ c cắm cờ. Đấy l nh ở của qun lnh đấy.
- Được lắm. Thế ra chu được sai đem những thứ ny đi bn. Dọc đường chu lại ham chơi. Chu thả chiếc thuyền ny xuống nước cho n bơi, thế rồi n tri đi mất. Phải thế khng?
- ng trng thấy chu lm thế ? - A-xn ngập ngừng hỏi, giọng nghi ngờ, c b cố nhớ lại xem mnh đ kể chuyện ny chưa. - Ai kể lại với ng hay l ng tự đon ra?
- Ta biết chuyện đ.
- Sao ng biết?
- V ta l một ng tin.
A-xn cảm thấy lng tng. C b cố hiểu những lời ng gi ni, nhưng chỉ cng thấy sợ sệt hơn. Bi biển hoang vắng, khoảng khng lặng ngắt, cu chuyện kỳ lạ, vất vả vừa xảy ra với chiếc thuyền nhỏ, lời ni kh hiểu của ng gi c đi mắt sng, bộ ru v mi tc đầy vẻ trang nghim - tất cả cng đem lại cho A-xn ci cảm gic hư hư thực thực. By giờ chỉ cần ng gi nhăn mặt hay tht ln một tiếng l c b sẽ khc o, bỏ chạy rồi ng khuỵu xuống v sợ hi. Nhưng ng gi -gơn nhận thấy đi mắt c b mở to đầy vẻ hoảng hốt, đ vội vng đổi giọng.
- Chu khng việc v phải sợ ta cả, - ng gi khoan thai ni. - Ta cn muốn ni chuyện tm tnh với chu nữa đấy.
Đến lc đ ng mới nhận ra ci g trn gương mặt c b đ gy cho ng ấn tượng su sắc như vậy. “Chnh l vẻ đợi chờ rất tự nhin một ci g đẹp đẽ tốt lnh, một số phận may mắn, - ng gi nghĩ vậy. - Ch, tiếc qu, sao mnh khng phải l nh văn? Đy thật l một đề ti tuyệt diệu!”.
- Ny c b, - ng gi vừa nghĩ tiếp cho cu chuyện thm hon chỉnh (ci thin hướng dựng những chuyện hoang đường - hậu quả của cng việc hằng ngy - lc ny đ lấn t mối lo ngại gieo những hạt giống của một niềm mơ ước lớn trn một mảnh đất cn hoang sơ), - chu hy lắng nghe ta ni nh. Ta đ đến lng m chu vừa đi ra, tức l lng Ca-pc-na. Ta rất thch cc chuyện cổ tch, cc bi dn ca. Ta đ ngồi ở lng Ca-pc-na suốt một ngy để cố nghe được những ci chưa ai nghe thấy. Nhưng dn lng chu khng kể chuyện cổ tch, cũng khng ht dn ca. V nếu c kể chuyện v ht, th chu biết khng, ton về những anh chng nng dn v những ch lnh lu c, ranh vặt, lun hunh hoang về những tr bịp bợm, ton l những bi v bốn cu ngắn ngủn với nhạc điệu rất xấu, nghe bẩn thỉu như bn chn chưa rửa, th thiển như tiếng ọc ạch si bụng... Ồ ta ni hơi lạc đề rồi. Ta kể lại từ đầu.
Nghĩ ngợi một lt, ng gi ni tiếp:
- Ta khng biết cn bao nhiu năm nữa, chỉ biết rằng ở lng Ca-pc-na thế no cũng c một cu chuyện thần thoại m người mai sau sẽ cn nhớ mi. Chu rồi sẽ lớn ln, A-xn ạ. C lần vo buổi sớm mai, từ pha biển khơi xa tt tắp sẽ hiện ra rực rỡ dưới nh mặt trời một cnh buồm đỏ thắm. Con tu mu trắng với những cnh buồm thắm đỏ ấy sẽ rẽ sng lướt đi thẳng tới chỗ chu. Con tu kỳ diệu ấy sẽ nhẹ nhng tri tới, khng c tiếng sng nổ, khng c tiếng h la, trn bờ mọi người tụ tập đng đc trầm trồ kinh ngạc, v chu cũng sẽ đứng ở đấy. Con tu uy nghim tiến gần lại bờ trong tiếng nhạc du dương, đằm thắm, rồi từ con tu đ, một chiếc thuyền nhỏ tch ra bơi nhanh vo bờ, trn thuyền trải thảm, rực rỡ nh vng v mu hoa. “Cc ng tới đy lm g? Cc ng tm ai vậy?”- mọi người trn bờ cất tiếng hỏi. Đến lc đ chu sẽ nhn thấy một vị hong tử tuấn t, khoẻ mạnh, khi ng đứng trn thuyền, hai tay đưa ra pha chu. “Cho em. A-xn! - chng trai tuấn t cất tiếng ni. - Từ một nơi rất xa, rất xa, anh nhn thấy em trong mơ v anh đ đến đy để đem em đi mi mi về xứ sở của anh. Em sẽ sống với anh nơi ấy, trong một thung lũng đầy hoa hồng. Em sẽ c tất cả những g em mơ ước: chng ta sẽ sống thuận ho, vui vẻ với nhau v tm hồn em sẽ khng bao giờ biết đến nỗi buồn v nước mắt”. Chng trai ấy sẽ đặt chu ln thuyền, đưa chu ln tu v sẽ mi mi đi về xứa sở nơi mặt trời thức dậy v những v sao trn trời sa xuống để cho mừng chu đến.
- Tất cả chuyện ng kể l về chu đấy ư? - c b khẽ khng hỏi.
Cặp mắt đầu vẻ nghim trang của c b bỗng nh ln một niềm vui tin cậy: nếu ng ấy l một người c php lạ độc c th chắc l ng đ khng kể như vậy. C b bước lại gần hơn:
- C lẽ chiếc tu ấy đ... đến rồi hả ng?
- Khng nhanh thế đu, - ng gi -gơn trả lời, - trước tin l chu phải lớn ln đ chứ, rồi sau đ mới... biết ni thế no nhỉ? Con tu ấy thế no cũng đến, chu ạ, nhất định như thế. Đến lc ấy th chu sẽ lm g nhỉ?
- Chu ấy ? - c b nhn vo trong chiếc ln, nhưng c lẽ c b đ khng thấy một vật g c thể lm vật đền b xứng đng. - Chu sẽ yu hong tử, - c b trả lời vội vng v ngập ngừng ni tiếp, - nếu hong tử khng đnh nhau.
- Khng, chng khng hay đnh nhau đu, - ng gi c php lạ ni, mắt nhấp nhy đầy b ẩn. - Chng khng thế đu, ta c thể bảo đảm với chu điều ny. Thi, chu đi đi nh, v đừng qun những lời ta đ kể cho chu nghe giữa hai ngụm rượu thơm v những pht suy tưởng về bi ca của những người t khổ sai. Chu đi đi nh. Ta cầu mong cho mi tc my của chu được yn vui, thanh bnh!
Lng-gren đang xới đất quanh cy khoai ty trong khu vườn nhỏ của mnh. Ngẩng đầu ln, anh thấy A-xn đang chạy như bay về pha anh, gương mặt rạng rỡ niềm vui, xao xuyến.
- Ny, bố ạ... - c b ni, hơi thở cn dồn dập, hai tay nu lấy chiếc tạp dề của Lng-gren. - Bố ny, bố nghe con kể nh... Ở ngoi bờ biển ấy cch xa đy lắm, c một ng tin đang ngồi đấy bố ạ...
C b kể lại bắt đầu từ đoạn gặp ng gi kỳ lạ v lời tin đon của ng. Qa xc động với chuyện vừa gặp, A-xn khng thể kể lại một cch rnh rẽ, đu ra đấy. Tiếp đ, c tả lại dng vẻ bề ngoi của ng gi rồi cuối cng mới kể tới đoạn c chạy theo chiếc thuyền nhỏ trn dng suối như thế no.
Lng-gren chăm ch nghe con kể, khng ngắt lời con, khng mỉm cười v khi c ngừng kể, anh tưởng tượng ra một ng gi xa lạ một tay cầm chai rượu thơm, một tay cầm chiếc thuyền nhỏ. Anh đ định quay đi, nhưng chợt nhớ rằng trong những giy pht lớn lao của cuộc đời con trẻ, đi khi con người cần phải tỏ ra nghim trang v ngạc nhin, anh bn gật g ni với vẻ trang trọng: “Đng rồi, đng rồi, theo con kể th đấy đng l một ng tin. Bố muốn được gặp ng ấy lắm... Ny, nhưng m khi c việc phải đi ln phố, con chớ rẽ ngang nữa nh, trong rừng dễ lạc lắm con ạ”.
Bỏ cuốc ra, Lng-gren ngồi xuống bn bờ ro lm bằng cnh kh, bế con gi ln đi. D đ rất mệt, c b vẫn cố kể thm vi chi tiết nữa, nhưng chỉ một lt sau c đ cảm thấy buồn ngủ, phần v nng bức, v xc động, phần v mệt. Mắt c du lại, đầu ngả vo bờ vai chắc nịch của bố. C đ thả hồn vo ci mộng ảo th bỗng bị một nỗi hoi nghi lm tỉnh giấc, c liền ngồi thẳng dậy, mắt vẫn nhắm, nắm tay tựa vo o gi-l của bố rồi cao giọng hỏi:
- Bố ơi, thế c thật l chiếc tu kỳ lạ sẽ đến đn con khng?
- Sẽ đến con ạ, - người thuỷ thủ bnh thản trả lời. - Nếu ng gi ấy đ ni với con như vậy, c nghĩa l mọi điều sẽ diễn ra đng như thế.
“Khi no lớn, con b sẽ qun thi, - Lng-gren thầm nghĩ, - cn by giờ... by giờ th khng nn tước bỏ của con một thứ đồ chơi đẹp đẽ như vậy. Sau ny con sẽ phải nhn thấy khng phải l cnh buồm đỏ thắm m l những cnh buồm bẩn thỉu, độc địa, trng từ xa th c vẻ đẹp đẽ, trắng trẻo, đến gần th rch nt, xấu xa. Một người qua đường no đ đ đa với con ti. C sao đu! Cũng l một chuyện đa vui thi! Khng sao cả! Nửa ngy trời vất vả trong rừng rồi con ạ. Cn về chuyện cnh buồm đỏ thắm th con hy cứ nghĩ như bố: rồi con sẽ c những cnh buồm đỏ thắm”.
A-xn đ ngủ. Lng-gren lấy tẩu thuốc ra ht. Gi đưa khi thuốc bay qua bờ giậu về pha bụi cy mọc bn ngoi vườn. Cạnh bụi cy, ngồi quay lưng lại pha bờ ro l một người ăn my trẻ tuổi. Cu chuyện giữa hai bố con đ lm anh ta thấy th vị. Mi thuốc l thơm lm anh ta khấp khởi mừng thầm.
- ng chủ ơi, cho kẻ ngho hn ny ht với, - anh ta ni với qua mấy cnh l. - Thuốc l của ti m so với thuốc của ng th chỉ l cỏ thi.
- Ti sẵn sng cho anh, Lng-gren ni nhỏ, - nhưng thuốc của ti lại để ở ti bn kia. M ti th, anh thấy đấy, lại khng muốn lm mất giấc ngủ của con b.
- Ồ, c g l kh khăn đu! N tỉnh dậy rồi n lại ngủ, cn người qua đường ny th được thuốc ht.
- Khng được đu, - Lng-gren ni, - d sao anh cũng đ c thuốc ht, cn đứa nhỏ th rất mệt. Nếu anh muốn, chốc nữa quay lại.
Người ăn my khinh bẻ nhổ toẹt một bi nước bọt, ngoắc chiếc bị ln gậy rồi chm chọc ni:
- ra đ l cng cha kia đấy. ng đ nhồi vo đầu n đủ thứ tu lạ! Thật l ngớ ngẩn, dở hơi, thế m cũng gọi l ng chủ!
- Ny, nghe đy, - Lng-gren ni nhỏ, - tao c thể đnh thức n dậy đấy, nhưng chỉ cốt để sửa cho my một trận thi. Xo ngay!
Nửa giờ sau, người ăn my đ ngồi trong qun rượu bn cạnh khoảng chục người đnh c. Đằng sau họ l mấy người đn b cao lớn, lng my rậm, tay to v th. Mấy người ny khi th ko tay o chồng, khi th với tay qua vai họ để lấy rượu uống. Người ăn my bựa mnh kể lại:
- Hắn khng cho ti thuốc l. Hắn ni với con gi: “Khi con đến tuổi trưởng thnh, lc đ sẽ c một con tu đặc biệt, buồm đỏ... đến đn con. V số phận của con l sẽ được lấy hong tử. Con hy tin lời ng gi ấy”. Cn ti th ni với hắn: thức n dậy đi, thức dậy đi m lấy cho ti xin t thuốc. Thế m hắn lại đuổi đnh ti.
Ai? Sao cơ? Chuyện g vậy? - mấy người đn b t m nhao ln.
Đm đn ng hơi ngoi đầu lại, nhếch mp cười khẩy giải thch:
- Hai bố con Lng-gren c lẽ đin dại rồi, anh ny kể rằng c ph thuỷ đến gặp họ, hiểu chưa? Hai bố con họ đang chờ một chng hong tử phương xa đến đy - cc b chớ bỏ lỡ cơ hội tốt! Chng hong tử lại cn đến trn chiếc tu buồm đỏ thắm nữa chứ!
Ba ngy sau, lc từ trn phố trở về, A-xn lần đầu tin nghe thấy:
- , con n kia, A-xn! Nhn đy! Tu buồm đỏ thắm đang đến ka!
C b giật mnh quay lại, bất gic đưa tay che trn nhn ra biển. Sau đ em ngoi nhn về pha người gọi: cch em chừng hai chục bước l một đm trẻ đang nhăn mặt, th lưỡi ra giễu em. A-xn thở di rồi bỏ chạy về nh.


Chương 2
Gray

Nếu Xđa cho rằng th đứng đầu ở nh qu cn hơn đứng thứ hai ở thnh La M th c-tua Gray c thể khng ganh tị g với mong muốn thng thi ấy của Xđa. Dường như Gray đ sinh ra l một thuyền trưởng, cậu muốn trở thnh thuyền trưởng v đ trở thnh thuyền trưởng.
Ngi nh đồ sộ, nơi Gray sinh ra, bn ngoi trng rất uy nghim, nhưng bn trong th hơi ảm đạm. Pha trước ngi nh l vườn hoa v một phần khu vườn. Những loi tuy-lp đẹp nhất mu phơn phớt xanh, tm, hồng xen những đốm đen, đ được trồng thnh từng hng trn thảm cỏ, trng xa như những chuỗi hạt cườm rơi trn mặt đất. Những cy cổ thụ trong vườn như đang mơ mng ngủ dưới nh sng lờ mờ bn dng suối quanh co mọc đầy cỏ lc. hng ro bao quanh lu đi ny - đ quả thật l một lu đi - được lm bằng những cột gang xoắn ốc nối với nhau bằng những tấm lưới sắt hnh hoa văn. Đỉnh mỗi cột đều xo ra như hnh một bng huệ lớn. Vo dịp lễ, người ta đổ mỡ vo đấy v đốt ln, những ngọn lửa nhỏ ấy dăng thnh hng, chy sng trong đm tối.
Cha mẹ Gray l những kẻ knh kiệu, bị cầm t bởi địa vị giu sang v những luật lệ của ci x hội đ sinh ra chnh họ. Một phần hồn của họ được dnh cho những bức chn dung tổ tin- những người thật ra cũng chẳng đng vẽ lại lm g. Phần hồn cn lại được dnh cho việc xy đắp kế hoạch sao cho cậu b Gray lớn ln sẽ nối gt được cha ng, ko di thm số chn dung dng họ theo trn tường, sao cho chn dung của cậu cũng c thể được treo ln đấy m khng lm suy giảm thanh danh của gia đnh. Khi đặt kế hoạch ấy, cha mẹ Gray đ mắc một sơ xuất nhỏ: c-tua Gray sinh ra l một đứa trẻ c tm hồn nồng nhiệt, hon ton khng thch th g với ci gọi l lm vẻ vang dng di.
Tnh nồng nhiệt, tnh độc đo khc người của đứa trẻ đ bộc lộ từ khi cậu ta ln tm tuổi. Trong tnh cch của cậu b Gray dạo ấy đ lộ r dng dấp của kiểu người sng tạo diệu kỳ dm nhận lấy vai tr nguy hiểm nhất m cũng gy xc động nhất trong cuộc sống- vai tr người thấy trước tương lai. C lần cậu b Gray đặt st ghế vo tường rồi tro ln để c thể với tay tới bức tranh vẽ cảnh Cha Ky-t bị hnh hnh. Gray đ “nhổ”những ci đinh ra khỏi cnh tay đầy mu của Cha, tức l lấy mu xanh bi ln chỗ mấy ci đinh (mu xanh ấy cậu đ lấy được ở chỗ người thợ sơn). Sau khi chữa lại như vậy, Gray thấy bức tranh dễ nhn hơn. Say sưa với việc lm độc đo ấy, Gray bắt đầu chuyển sang t mu ln cả chn của Cha, th vừa vặn bị bố trng thấy. ng bố ko tai, nhấc cậu b từ trn ghế xuống v hỏi:
- Sao con lại lm hỏng bức tranh thế?
- Con khng lm hỏng.
- Đy l tc phẩm của một hoa. sĩ nổi tiếng.
- Ci đ con khng quan tm bố ạ, Gray trả lời. Con khng thể để yn khi trng thấy cnh tay người bị đng đinh v mu chảy. Con khng thch thế.
ng Li--nen Gray cố giấu nụ cười dưới bộ ria mp v khng trừng phạt con trai v nhận ra tnh cch của mnh trước đy qua cu trả lời của con.
Gray miệt mi tm hiểu mọi ngc ngch trong lu đi, pht hiện ra những điều thật đng kinh ngạc. Chẳng hạn trn gc thượng, cậu tm thấy những bộ o gip sắt đ gỉ, những cuốn sch ba bằng sắt, bằng da, quần o bị mủn v cả một đn bồ cu. Dưới căn nh hầm, nơi chứa rượu, cậu đ biết được nhiều điều th vị về cc loại rượu nho như la-pht ma- đe -ra, kh- rt. Ở đy, trong nh sng nhờ nhờ toả ra từ những khung cửa sổ, chất đầy những thng to thng nhỏ đựng rượu. Chiếc thng lớn nhất, to b b chiếm cả chiều di bức tường pha trước của căn nh hầm, mặt gỗ sồi trăm tuổi được dng lm thng cứ nhẵn thn như l được đnh bng. Bn cạnh thng đựng rượu l những chiếc sọt để đầy những chai thuỷ tinh thấp mu xanh thẫm v xanh l cy. Trn nền nh v trn gờ đ c những cy nấm mu xm, thn gầy guộc khẳng khiu; chỗ no cũng ẩm ướt, mốc meo, ru bm v một thứ mi chua chua đến ngạt thở. Ở pha cuối căn hầm c một mạng nhện lớn cứ chiều chiều lại vng ng ln v những tia sng mặt trời chnh chếch chiếu vo. Trong một gc căn nh hầm c chn hai thng rượu a-li-can-te thượng hảo hạng, lm từ thời Crm- Oen. V người trng coi kho rượu mỗi lần chỉ cho Gray xem gc nh trống trải ấy đều khng qun kể lại cho cậu b nghe cu chuyện về một ngi mộ nổi tiếng, chn một người tuy đ chết m cn tinh nhanh hơn cả đn ch săn. Khi bắt đầu kể, người trng coi kho khng qun thử xem vi rượu ở thng lớn nhất c cn tốt khng. Sau đ ng ta rời khỏi chỗ để chiếc thng ấy chắc l với một tm trạng thật nhẹ nhm khoan khoi, v những giọt nước mắt sung sướng bất gic hiện ra trong kho mắt vui vẻ của ng ta.
- Chuyện l thế ny, cậu Gray ạ, - ng Pn- đi-sốc ngồi xuống chiếc thng rỗng, ht thuốc l v bắt đầu cu chuyện, - cậu c trng thấy chỗ kia khng? Dưới chỗ ấy c chn một thứ rượu m c lẽ khng kẻ nghiện rượu trn đời ny sẵn sng chịu để cắt lưỡi nếu được uống một chn nhỏ thứ rượu đ. Mỗi thng chứa một trăm lt thứ rượu lm linh hồn ngy ngất, lm cơ thể chết lặng. Rượu đ mu sẫm hơn mu anh đo, dốc ngược chai cũng khng chảy ra, n dẻo qunh lại như thứ kem sữa tốt nhất. Rượu ny được đựng trong thng đng bằng thứ gỗ mun cứng như sắt. Đai thng lm bằng đồng đỏ. Trn đai cn khắc dng chữ bằng tiếng la-tinh: “ng Gray sẽ uống ti khi ng ở Thin đường”. Người ta tn rộng nội dung dng chữ đ đến nỗi ng cố của cậu, nh qu tộc Xi-m- n Gray, đ xy một ngi nh nghỉ đặt tn l “Thin đường”. ng gi nghĩ rằng với cch đặt tn khng kho như vậy cho ngi nh, ng c thể kết hợp được cu ni b ẩn kia với thực tế. Nhưng cậu c biết khng? ng gi đ bị chết ngay khi đang ph đai thng rượu v bị vỡ tim - ng đ qu xc động. Từ độ ấy, khng ai dm động đến thng rượu đ nữa. Mọi người đều tin rằng thứ rượu qu đ đem lại điều bất hạnh. Thực ra th đến con sư tử đầu người ở Ai Cập ngy xưa cũng khng đặt ra những cu thch đố kh xử đến như vậy. ừ m c lần, con sư tử ấy đ hỏi một nh thng thi: “Liệu ta c ăn thịt my như đ ăn thịt mọi kẻ khc khng? My trả lời đng th sẽ được sống”, nhưng điều ny, nếu suy nghĩ kỹ cng th...
- m hnh như c tiếng rượu ở vi rỏ xuống, - Pn- đi-sốc tự ngắt lời mnh, bước nhanh về pha gc hầm, vặn chặt vi, rồi quay lại với vẻ mặt hớn hở. - Đng, nếu suy xt kỹ v khng vội vng th nh thng thi c thể ni với con qui vật mnh sư tử đầu người rằng: “Thi ta đi uống rượu, ng bạn ạ, rồi ng sẽ qun đi những điều ngu xuẩn ấy”. “ng Gray sẽ uống ti khi ng ở Thin đường!”Thế l thế no? Sẽ uống sau khi chết ? Thật l lạ lng. Vậy th ng ấy l thnh, ng ấy khng uống rượu vang, cũng khng uống vốt-ca thường. Cứ cho “Thin đường”c nghĩa l hạnh phc đi. Nhưng nếu vấn đề đặt ra như vậy th hạnh phc rơi mất nửa gi trị khi người được hưởng hạnh phc lại cn phải tự hỏi mnh: đấy c phải l Thin đường khng? Đấy, vấn đề l ở chỗ đ. Để c thể lấy rượu từ ci thng ấy m uống v cười một cch thoải mi, th cậu b ạ, cần phải một chn đứng trn mặt đất, một chn đứng ln trời. Cn c giả thuyết thứ ba nữa l: đến một lc no đ, ng Gray uống rượu say b tỉ v dốc cạn hết cả thng. Nhưng m thi, cậu b ạ, đ khng phải l sự thực hiện lời tin tri m l một cảnh b bối ở qun rượu.
Xem lại lần nữa chiếc vi rượu ở thng lớn c thật hết chảy chưa Pn- đi-sốc kết thc cu chuyện của mnh bằng giọng rầu rĩ, đầy vẻ quan trọng:
- Những thng rượu ny ng tổ của cậu l Gin Gray mang từ Li-xbon về, trn con tu “Bi-gơn”, vo năm 1793. Tiền mua rượu l hai ngn pi-t vng. Dng chữ trn đai thng l do bc thợ V-nhi-a-min -li-an ở Pn- đi-s-ri khắc. Mấy thng rượu ny được chn su dưới đất khoảng su fut rồi phủ đầy tro cy nho. Nhưng thứ rượu ny chưa ai được uống, chưa ai nếm thử v sẽ chẳng ai được uống nữa.
- Chu sẽ uống, bc ạ, - cậu b Gray vừa ni quả quyết vừa đập mạnh chn xuống đất.
- Ồ, chu thật l một cậu b dũng cảm! - ng gi Pn- đi-sốc khen ngợi. - Chu sẽ uống thứ rượu đ trn Thin đường chứ?
- Đng thế bc ạ. Thin đường đy ny!... N đang trn tay chu đy ny, bc thấy khng? - Gray khẽ cất tiếng cười, xo lng bn tay nhỏ của mnh ra. Bn tay mềm mại hứng lấy nh mặt trời v ngay lc ấy cậu nắm tay lại. - Đấy, Thin đường ở đy bc ny!... Lc th trng thấy, lc lại khng...
Vừa ni thế, cậu b vừa xo tay rồi lại nắm tay lại. Th vị với tr đa, cuối cng cậu b đ bỏ chạy ra khỏi căn hầm, vượt ln trước ng gi Pn- đi-sốc trn những bậc thang tối dẫn ln hnh lang tầng một. Gia đnh cấm ngặt Gray xuống nh bếp. Nhưng sau khi pht hiện ra nơi đy hấp dẫn với những nh lửa l, hơi nước, bồ hng, tiếng xo nấu, tiếng dao thớt v những mi thơm nức th cậu b rất hay lần xuống chỗ ấy. Những người đầu bếp lặng lẽ, nghim nghị đi lại trng như những tư tế, những chiếc mũ trn cao mu trắng nổi ln trn nn tường mu đen đem lại cho cng việc của họ một vẻ trang nghim. Cũng ở đy, cậu b Gray trng thấy những chị rửa bt bo nc nch, vui tnh đang rửa bt đĩa bn những chậu nước đầy, tiếng đồ sứ, đồ bạc chạm vo nhau lanh canh. Những ch b cng lưng vc những giỏ lớn đựng đầy tm, c, hoa qua?. Trn một chiếc bn bi xếp đầy g, vịt, chim rừng; cũng ở đấy cn thấy nguyn cả con lợn đ cạo lng, đui ngắn ngủn, mắt đ nhắm lại, cn thấy cả những cy cải bắp, đậu, nho kh, đo.
ở nh bếp, Gray c phần e d: cậu cảm thấy một sức mạnh kh hiểu no đ đang điều khiển cuộc sống trong lu đi. Những tiếng gọi nghe như những mệnh lệnh, những cu ph ch; mọi động tc của những người lm bếp đều nhanh nhẹn, dứt khot, chnh xc, tựa như một niềm phấn hứng. Gray cn thấp, chưa nhn vo được chiếc nồi lớn nhất đang si sng sục, nhưng cậu b cảm thấy n đặc biệt đng trọng vọng. Cậu chăm ch nhn hai người hầu gi đang vần chiếc nồi ấy, bọt tro ra trn bếp, hơi bốc ln toả kn cả căn bếp. C lần nước si tro ra ngoi lm bỏng tay một c. Da tay lập tức tấy đỏ, mng tay cũng tấy đỏ v ứ mu, cn Bt-xi (tn c gi ấy) th vừa khc vừa lấy mỡ bi ln chỗ đau. Nước mắt tro ra trn gương mặt trn trn đầy vẻ sợ hi của c.
Gray đứng lặng. Khi mấy phụ nữ khc đang luống cuống bn cạnh Bt-xi th cậu b rất xc động trước nỗi đau đớn kia, như l chnh của mnh, mặc dầu cậu khng thể cảm thấy cụ thể được n.
- Chị đau lắm phải khng? - Gray hỏi.
- Cậu cứ thử th cậu khắc biết, - Bt-xi trả lời, lấy vạt tạp dề che chỗ tay bị bỏng.
Cậu b cau my, tro ln một chiếc ghế đẩu, lấy chiếc mui di mc nước đang si (hm đ l thứ nước xp thịt cừu) rồi đổ ln tay. Cảm gic qu đau đớn bất chợt lm cậu sững lại. Mặt ti mt, Gray tiến lại gần Bt-xi, giấu bn tay bị bỏng trong ti quần:
- Em cảm thấy chị rất đau, chị Bt-xi ạ, - Gray ni, khng nhắc g đến “th nghiệm” vừa rồi của mnh. - Chị đến bc sĩ với em đi. Đến ngay thi!
Cậu nu o Bt-xi ko đi, trong khi mấy người hm mộ những kiểu chữa bỏng theo lối gia truyền th mch cho Bet-xi đủ thứ thuốc. Nhưng c gi v qu đau đ đi theo Gray. Bc sĩ cho thuốc giảm đau, rồi băng chỗ bỏng lại. V chỉ sau khi Bt-xi đi rồi, cậu b mới để cho bc sĩ xem xt vết bỏng của mnh.
Cu chuyện nhỏ ấy đ lm cậu b Gray mười tuổi v chị Bt-xi hai mươi tuổi trở nn thn thiết. C gi thường gii đầy ti cậu b no bnh, no to, cn cậu th kể lại cho c nghe những chuyện hay đọc được trong sch của mnh. C lần Gray biết được rằng Bt-xi khng thể nhận lời lấy anh coi ngựa tn l Gim chỉ v họ khng c tiền sắm sửa những vật dụng tối thiểu cho cuộc sống gia đnh. V thế l Gray đ đập vỡ chiếc bnh sứ đựng tiền để dnh của cậu được tất cả gần một trăm phun. Gray dậy thật sớm, chờ khi Bt-xi đi xuống bếp, cậu đ lẻn vo buồng c gi, nht ti tiền vo trong rương c, km theo mảnh giấy đề dng chữ: “Số tiền ny l của chị đấy, Bt-xi ạ. Thủ lĩnh đảng cướp R-bin Ht”. Cu chuyện ny khiến mọi người lm cng dưới bếp xn xao bn tn đến mức Gray đnh phải để lộ ra rằng chnh mnh l người đ by ra tr ấy. Cậu khng lấy lại số tiền v khng muốn ni thm về chuyện đ nữa.
Mẹ Gray l người thuộc loại người được cuộc sống sắp đặt theo những khun định sẵn. B ta sống mơ mng trong một cuộc đời qu ư đầy đủ, mọi muốn của một tm hồn bnh thường đều sẵn sng được thoả mn. Bởi vậy b ta chẳng cn việc g để lm, ngoi việc tr chuyện với mấy người thợ may, bc sĩ, quản gia. Lng say m, gắn b gần như sng knh đối với đứa con trai khc thường, c thể ni đ chon hết mọi suy nghĩ của b, một con người đ bị hon cảnh v số phận lm cho chai mn. Mọi suy nghĩ của b khng tồn tại một cch sống động m mơ hồ lẩn quất đu đ lm cho ch của b trở nn uể oải, r rời. Người đn b quyền qu ấy giống như một con cng mi ấp trứng thin nga. B ta đau lng nhận thấy tnh cch tốt đẹp khc thường của đứa con trai. Một tnh cảm vừa yu thương vừa buồn b nặng nề chon lấy lng b mỗi khi b m đứa con trai p vo ngực mnh, nơi tri tim đang ni những điều khc với ngn ngữ thường, chỉ biểu hiện những hnh thức ước lệ của cc quan hệ v suy tư. Thế l tc động của đm my do cc tia sng mặt trời tạo nn một cch kho lo đ thấm v khung cảnh cn đối của to nh v lm mất đi ci vẻ trang nghim tẻ nhạt của n, mắt nhn nhưng khng nhận ra nơi ở, sắc thi b ẩn cảu nh sng giữa sự ngho nn tạo ra một sự hi ho sng lo.
Người đn b quyền qu ấy c gương mặt v dng người lạnh lng như băng gi trước cuộc sống no nức bn ngoi, c vẻ đẹp dễ lm người ta lnh xa hơn l thu ht - v trong vẻ đẹp ấy dường như khng c sự hấp dẫn nữ tnh m chỉ c sự knh kiệu của l tr. B Li-li-an Gray ấy khi cn lại một mnh bn con đ hiện ra l một người mẹ bnh thường, biết ni với giọng nhỏ nhẹ đầy yu thương những điều v nghĩa khng thể ghi lại được - sức mạnh những lời ấy l ở trong tnh cảm, trong giọng ni chứ khng phải ở chữ nghĩa. B ta hon ton khng thể lm tri con một điều g. B tha thứ cho con tất cả, khng trừng phạt mắng mỏ g khi con xuống bếp chơi, chn học, khng vng lời hay by ra nhiều tr quỷ qui.
Nếu cậu khng muốn cắt tỉa cy cối trong vườn th sẽ khng ai chạm đến cy cối. Nếu cậu xin ta tội hay xin ban thưởng cho ai th c nghĩa l sự việc sẽ xảy ra đng như thế. Cậu ta c thể cưỡi bất cứ con ngựa no, dắt bất cứ con ch no vo lu đi, c thể vi đầu trong thư viện, đi chn đất v ăn bất cứ thứ g cậu muốn.
Bố của Gray dạo đầu cũng ngăn cản con lm như thế, nhưng rồi sau lại thi, khng phải v nguyn tắc m v để chiều theo vợ. ng ta chỉ thi hnh một biện php l khng cho con ci của những người lm cng được ở trong khu vực lu đi v sợ rằng gần những đứa trẻ thuộc lớp dưới đ, tnh tnh khc thường của Gray sẽ trở thnh su sắc, kh sửa. Ni chung, ng ta hầu như dnh tất cả th giờ để chuyn tm vo việc phn xử cc vụ tranh chấp trong dng họ bắt đầu từ thời c cc nh my giấy đến khi cc vị ưa tranh ginh, ci v nhau bị chết. Ngoi ra, cng việc của quốc gia, của cc trại ấp, việc đọc cho người khc ghi chp hồi k, đi săn, xem bo, trao đổi thư từ đ lm ng hơi tch biệt với gia đnh. ng ta cũng rất t khi gặp con trai cho nn đi khi ng qun cả tuổi con.
Vậy l Gray đ sống trong thế giới của mnh. Cậu chơi một mnh - thường l trong sn pha sau lu đi, nơi xưa kia c một tầm quan trọng về mặt qun sự. Đ l một khu đất rộng, cn lại vết tch những thnh ho su, những tảng đ phủ kn ru xanh, đầy những bụi cy rậm rạp v cc loại hoa dại mu sắc sặc sữo. Gray chơi ở đ hng giờ liền, chăm ch quan st cc hang chuột, “chiến đấu” với cc bụi cy, quất những con bướm v xy những thnh luỹ bằng gạch vụn rồi lại ph huỷ bằng gậy hay bằng đ nm.
Khi cậu mười hai tuổi, mọi thch của cậu, mọi nt tản mạn của tinh thần v mọi kha cạnh của tnh cảm b ẩn đ kết lại thnh một nguyện vọng mạnh mẽ duy nhất, khng thể no ngăn lại được. Trước đ, dường như cậu chỉ mới tm thấy từng phần ring biệt của mảnh vườn của ring mnh đ l nh sng, bng cy, hoa l, thn cy to đứng mơ mng v um tm trong nhiều khu vườn của mnh với vẻ hi ho tuyệt diệu.
Chuyện ny đ xảy ra trong thư viện. Tấm cửa cao lắp knh mờ ở pha trn lc no cũng đng im ỉm, nhưng then cửa lại ci hờ hờ, chỉ cần đẩy tay vo l n knh ln v bật ra. Khi lng say m nghin cứu của Gray đ bắt cậu lọt vo thư viện th cậu đ bị sửng sốt bởi một thứ nh sng đầy bụi m ton bộ sức mạnh v đặc điểm của n l những đường hoa văn nhiều mu sắc pha trn knh cửa sổ. Ở đy im lặng ngột ngạt như nước ao t. Hng dy tủ sch sẫm mu k cch lối đi, sch vứt thnh đống. Kia một quyển an bom đang mở với những trang trong bị bong ra. Kia nữa cc cuốn giấy buộc dy vng, từng đống sch mu tối, cc tập bản thảo dy cộp, một chồng sch bản vẽ, biểu đồ, hng loạt sch mới xuất bản, bản đồ. Ba th nhiều loại khc nhau: th kệch, mịn mng, mu đen, xanh lam, xm, dy, mỏng, ngẵn nhụi, ram rp. Cc tủ xếp đầy sch, trng chng cứ như những bức tường khp kn cuộc đời trong chiều dy của mnh. Cửa knh cc tủ phản chiếu cc tủ khc lấp long những chấm sng nhờ nhờ.
Một quả địa cầu to lớn đng khung trong đường xch đạo v kinh tuyến bằng đồng giao nhau đặt trn bn trn.
Quay ra cửa ra vo, Gray thng thấy một bức tranh lớn ở pha trn cửa. Nội dung bức tranh cng lm cho khng kh trong thư viện thm t tng ngột ngạt. Bức tranh vẽ một con tu đang ngả nghing trn đỉnh ngọn sng. Bọt trắng tung cao bn mạn tầu. Con tu như đang bay ln, lao về pha người xem Mũi tu dăng cao che lấp cả pha dưới cột buồm. Ngọn sng bị thn tu x đi tung ra hai bn như đi cnh buồm căng phồng thấp thong hiện ra pha sau mũi tu như cố chứa hết sức mạnh đin cuồng của cơn dng tố để đẩy con tu vượt qua con sng lớn đi nhanh về pha xa. Những đm my bị x nhỏ s xuống mặt biển. nh sng mờ mờ đang đấu tranh một cch tuyệt vọng với bng đm đang ập tới. Nhưng đng ch nhất trong bức tranh ấy l hnh ảnh một người đứng ở mũi tu quay lưng lại người xem. Hnh dng người ấy như đ ni ln tất cả tnh trạng, thậm ch tnh chất của thời điểm đ. Người đ đứng chn giạng ra, tay vung cao. Với tư thế đ, khng thể biết anh ta đang lm g, nhưng n buộc chng ta phải hnh dung rằng người ấy đang căng thẳng ch vo một ci g đ ở pha trn boong tu, noi chng ta khng nhn thấy r. Vạt o của anh ta bay trước gi, chiếc kiếm đeo bn sườn hất ln cao: trng cch ăn mặc cũng c thể đon anh ta l thuyền trưởng. Thn hnh anh ta nhn nhảy theo sng ; đầu khng mũ, anh ta được thể hiện vo đng ci giờ pht hiểm ngho. Anh ta ht ln nhưng để lm g? Liệu anh ta c trng thấy ai đang ng khng? Liẹu anh ta c ra lệnh quay sang hướng khc, hay tiếng anh ta gọi thuỷ thủ trưởng bị tiếng gi t đi? Nhiều nghĩ khc nhau cứ lởn vởn m ảnh tm tr Gray khi cậu ngắm bức tranh ny. Chợt cậu cảm thấy bn tri cậu c người no lạ mặt tng hnh vừa bước tới đứng ngay cạnh. Chỉ cần quay đầu lại l cảm gic kỳ lạ đ sẽ biến mất. Gray biết r điều đ. Nhưng cậu khng ngừng tưởng tượng m chăm ch lắng nghe. Một giọng ni khng thnh tiếng thốt ln vi cu rời rạc kh hiểu như tiếng Ma-lai-xi-a. C tiếng ầm ầm tựa như ci g đ sụt lở ko di. Tiếng vọng v tiếng gi m u lan khắp thư viện. Tất cả những m thanh ấy, Gray đ nghe từ trong người mnh, Cậu chợt nhn quanh; cảnh im ắng trong căn phng xua tan ngay những tiếng động trong tưởng tượng vừa rồi, cậu khng cn can dự vo cơn dng tố trn biển nữa.
Gray nhiều lần đến thư viện ngắm bức tranh đ. Bức tranh ấy đối với cậu đ trở thnh lời ni cần thiết trong cuộc đối thoại giữa tm hồn v cuộc sống, thiếu lời ni đ th cậu khng thể no tự hiểu được mnh nữa. Trong tm tr cậu b, biển bao la dần dần được hnh thnh. Cậu lun lun tưởng tượng ra n, lục lọi trong thư viện để tm đọc ngấu nghiến những cuốn sch m sau cnh cửa vng của chng mở ra vầng ho quang xanh sẫm của đại dương. Ở đ c những con tu đang chuyển động, tung bọt sau bnh li. C những con tu bị mất buồm v cột buồm, bị sng nuốt chửng v dm xuống đy su; ở đ thấp thong những đn c mắt lấp lnh như ln tinh. C những con tu bị sng đnh vo đ ngầm, lắc lư trn sng đ dịu đi. Một con tu khng người, bị đứt dy cho đang ko di cảnh hấp hối cho đến lc một cơn bo khc ph n ra thnh từng mảnh. Loại tu thứ ba lấy hng an ton ở một bến cảng rồi bốc dỡ ở một cảng khc; đm thuỷ thủ ngồi bn bn rượu vui vẻ ca ngợi chuyến đi biển v say sưa uống rượu. Lại cn c những con tu cướp biển, treo cờ đen với sng ống v m nhạc. C tu nghin cứu khoa học, quan st cc ni lửa, nghin cứu động vật v cỏ cy. C những con tu với đồ đen tối v những cuộc nổi loạn; c con tu pht kiến v phiu lưu.
Trong thế giới ấy, vai tr người thuyền trưởng, lẽ tự nhin, nổi bật ln. Thuyền trưởng l linh hồn, l l tr, l số phận của cả con tu. Tnh cch của người ny ảnh hưởng đến cng việc v sự nghỉ ngơi của thuỷ thủ. Đch thn thuyền trưởng chọn thuỷ thủ cho con tu của mnh, v đội ngũ ấy ni chung phải đp ứng được những thch của ring anh ta. Anh ta biết r thi quen v hon cảnh gia đnh của từng người. Trước con mắt mọi người dưới quyền, anh ta c vốn kiến thức su rộng, nhờ đ m c thể điều khiển con tu, chẳng hạn đi thẳng từ Li-xbon đến Thượng hải trn mặt biển mnh mng. Anh ta chống lại bo tp bằng hng loạt cố gắng phức tạp, xua tan nỗi sợ hi bằng cch pht ra những mệnh lệnh ngắn gọn. Tu dừng lại hay tiếp tục cuộc hnh trnh l ty thuộc vo muốn của anh ta, anh ta điều khiển việc ra khơi v chất hng, tu sửa v nghỉ ngơi, thật kh m hnh dung được hết quyền lực to lớn v sng suốt của anh ta trong cng việc hoạt động khng ngừng. Quyền lực ấy hạn chế hay đầy đủ đều tương đương với quyền lực của oc-ph.
Tr tưởng tượng sn lạn của Gray đ hnh dung như vậy về vị tr v hoạt động thật sự của người thuyền trưởng. Khng một nghề nghiệp no trn đời ny lại c thể ho hợp tất cả những g hấp dẫn nhất trong cuộc sống vo một thể thống nhất như nghề lm thuyền trưởng, m vẫn khng loại bỏ những g ring tư trong hạnh phc của từng người. Sự nguy hiểm, to bạo, quyền lực của thin nhin, nh sng của miền đất nước xa xi, sự b ẩn đầy kỳ diệu, mối tnh thoảng qua, gặp gỡ v chia ly, sự nồng nn hấp dẫn của cc cuộc gặp gỡ, cc nhn vật, cc sự kiện, sự phong ph v hạn của cuộc sống khi m cao tt trn bầu trời l chm sao Thập tự nam, chm sao Gấu, v tất cả cc lục địa đều nằm trong tầm mắt tinh tường mặc d buồng tu của anh đầy những thứ cuả Tổ quốc vẫn chưa xa rời anh như sch vở, tranh ảnh, thư từ v những đo hoa kh quấn trong mớ tc xoăn mềm mại để trong chiếc ba bằng da mịn đeo trn bộ ngực rắn chắc.
Ma thu, khi c-tua Gray vừa mười lăm tuổi, cậu đ bro trốn khỏi nh để bước qua cnh cửa vng của biển. t lu sau, từ bến cảng Đu-ben, con tu A-xem đ nhổ neo đi Mac-xy, chở theo một cậu thiếu nin c đi bn tay nhỏ b trắng trẻo, c dng vẻ bề ngoi của một thiếu nữ giả trai. Cậu thiếu nin đ l Gray. Cậu c chiếc ti du lịch rất đẹp, đi ủng da bng lng mỏng như da găng tay, quần o may bằng thứ vải sang trọng, đắt tiền.
Trong khoảng một năm, khi tu A-xem đi Php, Mỹ, Ty Ban Nha th Gray đ tiu một phần tiền của mnh cho qu khứ l đnh chn, phần cn lại cho hiện tại v tương lai - l thua bạc. Anh muốn trở thnh một thuỷ thủ “lo luyện”. Anh uống rượu hừng hực, tắm th đứng từ trn cao khoảng hai xa-gin thản nhin nhảy cắm đầu xuống nước. Dần dần anh mất hết, trừ ci chnh l tm hồn thch bay bổng lạ kỳ, anh khng cn yếu ớt m trở nn cứng cp, bắp thịt rắn chắc, nước da mai mi đ sạm nắng, cử chỉ mềm mại được thay bằng động tc chnh xc của đi tay lao động. Cn đi mắt suy tư của anh nh ln như đang nhn vo lửa. Cả cch ni của anh từ chỗ nhỏ nhẹ, nht nht đ biến thnh rắn rỏi, dứt khot như chim hải u lao xuống ln nước bắt ch c đang nghing mnh lấp lnh.
Thuyền trưởng con tu A-xem l một người tốt bụng, nhưng lại l một thuỷ thủ khe khắt. ng đ nhận ch b Gray ln con tu của mnh với một thm no đ. ng coi nguyện vọng thiết tha lm thuỷ thủ của Gray chỉ l một thch ngng cuồng trong chốc lt, v nghĩ rằng chỉ một hai thng sau l Gray sẽ phải ci mặt xuống m ni với ng; “Thưa thuyền trưởng Gốp, chu đ bị xy xt hết cả khuỷu tay khi leo dy thuyền, chu bị đau hết cả mạng sườn v lưng, ngn tay khng duỗi được nữa, đầu nhức, chn run lẩy bẩy. Những dy cho ướt nặng hng hai pt ny lm trĩu cả tay, những mớ dy rợ, đoạn nối cột buồm... đ hnh hạ cơ thể mềm mại của chu. Cho chu về với mẹ chu”. Nghe lời cầu xin tưởng tượng ấy, thuyền trưởng Gốp tưởng tượng lun cu trả lời: “Thi, cậu muốn đi đu th đi, con chim nhỏ của ti ạ. Nếu đi cnh của cậu bị dnh nhựa th về nh cậu c thể lấy nước hoa Rđa Mi-mđa m rửa sạch được đấy”. Ci thứ nước hoa tưởng tượng ấy lm thuyền trưởng thấy đắc hơn cả, ng buột miệng ni thnh lời: “Phải rồi, cậu hy về nh m kiếm nước hoa Rđa Mi-mđa!”.
Nhưng rồi đoạn đối thoại tưởng tượng kia ngy cng t c dịp lắp lại trong tm tr thuyền trưởng, bởi v Gray đ đi tới đch mnh mong muốn với bộ mặt ti nhợt, đi mi mm chắt. Anh đ lm mọi cng việc nặng nhọc với sự cố gắng lớn lao. Anh cảm thấy ngy cng dễ chịu hơn, khi con tu khắc nghiệt ấy gần gũi hơn với anh, khi mọi việc lạ trở thnh quen thuộc. C khi dy xch mỏ neo lm anh ng xuống sn tu, dy cho m anh khng ko nổi lm tuột da tay, cnh buồm ẩm ướt c đnh vng sắt bị gi tp vo mặt anh. Tm lại ton bộ cng việc thật sự l một thử thch, đi hỏi phải hết sức ch . Nhưng cng thở nặng nhọc, cng mỏi cứng lưng, anh cng lun lun giữ được nụ cười coi khinh mọi gian kh. Anh m thầm chịu đựng những lời giễu cợt, ch bai của cc thuỷ thủ dạn dy để rồi cuối cng, họ phải thừa nhận anh l người của họ, lm được như họ. V cũng từ đ anh nhất thiết dng nắm đấm để đp lại mọi xc phạm.
C lần thuyền trưởng Gốp trng thấy anh cuốn buồm thnh thạo, đ tự nhủ thầm: “Thế l my đ thắng cuộc đấy, Gray ạ”. Khi Gray tụt từ trn cột buồm cao xuống, thuyền trưởng gọi anh vo buồng, mở rộng trước mặt anh một cuốn sch đ nhu nt rồi ni;
- Chu nghe đy! Bỏ ht thuốc đi! Đ đến lc cho chu lm thuyền trưởng được rồi!
V anh bắt đầu đọc, đng hơn l ni v go to những từ cổ xưa về biển trong cuốn sch. Đ l bi học đầu tin của Gray. Trong vng một năm, anh đ lm quen với nghề hng hải, với thực hnh, với cấu trc tu, luật đi biển, bản đồ hoa tiu v cch tnh ton. Thuyền trưởng Gốp đ bắt tay v xưng “chng ta”với anh.
ở Van-cu-ve, Gray nhận được thư mẹ, một bức thư đầy nước mắt v sợ hi. Anh viết thư trả lời: “Con biết mẹ lo cho con. Nhưng nếu mẹ tận mắt nhn thấy được như con nhn, mẹ hy nhn bằng đi mắt của con. Nếu mẹ nghe được như con nghe, mẹ hy p tai vo con ốc biển, mẹ sẽ nghe thấy m thanh mun đời của sng. Nếu như mẹ yu thương tất cả những g con đ yu, th trong thư của mẹ, ngoi tnh thương v con người, con c thể thấy cả nụ cười”. V Gray vẫn tiếp tục cuộc hnh trnh trn biển cho đến khi con tu A-xem chở hng về bến Đu-ben. Tranh thủ lc tu dỡ hng, chng thanh nin Gray, lc ny đ hai mươi tuổi, quyết định trở về thăm lu đi.
Ton cảnh lu đi vẫn như xưa, từng chi tiết nhỏ cũng như cả ấn tượng chung đều vẫn thể, khng khc g năm năm trước đy, chỉ c những hng cy du cn non trồng pha trước lu đi l cao lớn hơn, tn l sum su hơn.
Những người lm cng trong nh chạy ra đn anh mừng rỡ, cuống qut rồi lặng đi một cch knh cẩn như mới hm qua gặp gỡ cậu Gray ny. Họ chỉ cho anh mẹ anh hiện đang ở đu. Anh bước ln căn phng xy cao, nhẹ nh mở cửa, lặng yn đứng nhn người phụ nữ tc bạc vận đồ đen. B đang đứng trước tấm ảnh Cha lầm rầm cầu nguyện. Giọng ni nhỏ nhẹ của b nghe vang xa như tiếng đập của tri tim. “Cầu Cha ban phước lnh cho những người đi biển, những người lnh đnh ngoi khơi, những người bị Ốm yếu, đau khổ, t đy”. Gray lắng nghe, sau đ anh thấy mẹ ni tiếp: “Cầu cho đứa con trai ti... ” Đến lc ấy anh mới ni: “Con đy... ” Nhưng rồi anh khng thể ni thm g nữa. Người mẹ quay lại. Trng b gầy đi nhiều, gương mặt nghim trang của b bỗng rạng rỡ ln như tuổi trẻ bất chợt trở lại với b. B bước nhanh về pha con trai, b cười ln thnh tiếng, khẽ gọi con, nước mắt tro ra - tất cả chỉ c thế. Nhưng trong giy pht ấy, c lẽ b đ sống mạnh mẽ hơn, sung sướng hơn so với cả cuộc đời b trước đy. “Mẹ nhận ra con ngay, con trai yu qu, b bỏng của mẹ!”. V quả thực l Gray lc ny khng cn l chng thanh nin cao lớn nữa. Anh nghe mẹ kể lại ci chết của người cha, rồi sau đ anh tự kể về mnh. B nghe con kể m khng phản đối, trch mc một điều g. Nhưng b thầm nghĩ rằng ci điều m Gray cho l cốt li của cuộc đời mnh th b chỉ coi l những thứ đồ chơi m cậu con trai b thch chơi m thi. Những thứ “đồ chơi” đ l con tu, biển khơi v cc lục địa.
Gray ở lại lu đi bảy ngy. Đến ngy thứ tm, sau khi mang theo một số tiền lớn, anh trở về Đu-ben v ni với thuyền trưởng Gốp: “Cm ơn bc. Bc l người bạn rất tốt của chu. Nhưng by giờ th phải chia tay thi bc ạ, - đến đy anh nắm chặt tay thuyền trưởng như để nhấn mạnh nghĩa của lời mnh ni. - By giờ chu sẽ đi biển trn một chiếc tu ring của chu, bc ạ”. Thuyền trưởng nổi giận, ng nhổ nước bọt, giật tay ra rồi bỏ đi. Nhưng Gray đ chạy theo, m lấy ng. Thế rồi họ đ cng với ton đội thuỷ thủ gồm hai mươi bốn người ngồi bn nhau trong khch sạn ăn uống đủ mọi thứ c trong quầy hng v trong nh bếp, h ht, ht hỏng.
t lu sau, trn bến cảng Đu-ben, những v sao đm đ lấp lnh trn bng đen của một con tu mới. Đ l con tu Gray mới mua. Con tu c tn l B mật, c ba cột buồm v chở được hai trăm su mươi tấn. Trước khi số phận đưa đẩy anh đến thị trấn Li-xơ, Gray đ vừa l chủ vừa l thuyền trưởng của con tu ấy được bốn năm. Nhưng anh mi mi ghi nhớ tiếng cười yu thương của mẹ khi gặp anh v năm no anh cũng về thăm nh đi ba lần, đem lại cho người mẹ gi tc bạc niềm tin mơ hồ rằng cậu con trai to lớn kia chắc l đ điều khiển được những thứ “đồ chơi” của mnh.


Chương 3
Rạng đng

Con tu B mật của Gray rẽ sng, bọt tung ln vạch trn đại dương một vệt trắng v tắt dần trong nh lửa đm lấp long của thị trấn Li-xơ. Tu thả neo cch ngọn đn biển khng xa.
Mười ngy liền người ta dỡ vải đũi, c ph, ch từ tu B mật xuống bến. Ngy thứ mười một, cc thuỷ thủ ln bờ nghỉ ngơi, vui chơi. Đến ngy thứ mười hai Gray hết sức buồn rầu m khng c l do no, anh khng hiểu tm trạng của mnh.
Ngay buổi sng sau khi thức dậy, Gray cảm thấy rằng ngy hm nay sẽ bắt đầu dưới những đm my đen. Anh uể oải mặc quần o, miễn cưỡng ăn sng, qun cả đọc bo, rồi lấy thuốc ra ht lin min, đắm mnh trong ci thế giới căng thẳng khng mục đch kh ta?. Những ước muốn chưa được chấp nhận lởn vởn giữa những cố gắng ngang nhau. Anh quyết định lm việc.
Cng với thuỷ thủ trưởng, Gray đi kiểm tra tu, cho buộc căng dy buồm, nới cp li, cọ sạch lỗ dẫn cp, thay buồm, qut nhựa boong tu, thng gi hầm tu, lau la bn. Nhưng cng việc khng lm cho Gray khuy khoa?. Cả ngy hm đ Gray cảm thấy bồn chồn, lo u pha lẫn nỗi bực bội dường như c ai đ hẹn anh đi đu đấy nhưng anh lại qun khuấy đi mất ai hẹn v hẹn đi đu.
Buổi tối, anh ngồi trong buồng tu, lấy sch ra đọc, ghi bn lề sch những kiến phản bc lại tc gia?. Tr tiu khiển bằng cch ni chuyện với người chết c quyền lực ở dưới nấm mồ chỉ lm anh th vị được một lc. Sau đ anh lại lấy tẩu thuốc ra, thả mnh theo ln khi xanh, trầm ngm giữa những đường viền huyền ảo hiện ra trong lớp khi bồng bềnh.
Thuốc l c sức mạnh gh gớm, như dầu đổ xuống những con sng đang vọt ln, lm dịu đi cơn đin loạn của chng. Thuốc l giảm bớt sự kch động của tnh cảm, đưa chng về nhịp điệu thấp hơn, để chng vang ln nhịp nhng hơn v c nhạc điệu hơn. V vậy, sau khi ht ba tẩu thuốc, nỗi buồn của Gray chuyển thnh sự lơ đng trầm tư. Cảm gic ấy ko di chừng một giờ đồng hồ. Khi những pht mơ mng đ qua đi, Gray chợt bừng tỉnh, anh muốn đi đi lại lại v bước ra boong tu. Đm đ xuống từ lu bn mạn tu, trong ln nước đen thẫm lấp lnh những v sao v những nh đn trn cột buồm. Bầu khng kh ấm p đậm đ hương biển. Gray ngẩng đầu ln, nheo mắt nhn một v sao. Trong giy lt, vượt qua triệu triệu cy số, nh sng v sao xa hiện ra trong mắt anh. Tiếng ồn o xa xa của bến cảng ban đm đ vang ln r nt trong vụng biển. Thỉnh thoảng c cu ni từ trn bờ lướt theo gi, truyền lan trn ln nước nhạy cảm, vọng đến trưởng như tiếng người ni ở ngay trn boong, n vang ln rồi tắt đi trong tiếng kẽo kẹt của dy cho. Pha mũi tu c nh dim bật ln, soi r bn tay, đi mắt trn v bộ ria mp. Gray hut so, đốm lửa ở tẩu thuốc chuyển động, tiến lại gần anh. Một lt sau thuyền trưởng nhận ra trong bng tối gương mặt v đi tay người trực nhật. Gray ni
- Anh nhắn L-chi-ca lt nữa đi theo ti. Bảo anh ta nhớ đem theo cần cu.
Anh tro xuống chiếc thuyền nhỏ bn mạn tu, ngồi chờ ở đấy chừng mười pht. L-chi-ca, một chng trai nhanh nhẹn, ranh mnh, đưa xuống cho Gray đi mi cho. Sau đ anh ta cũng xuống thuyền, đặt ti đựng thức ăn ln sn, Gray ngồi vo chỗ li.
- Thuyền trưởng ra lệnh đi đu đấy ạ? - L-chi-ca vừa hỏi vừa đảo mũi thuyền bằng cch khoả mạnh một bn mi cho xuống nước.
Thuyền trưởng im lặng. L-chi-ca hiểu ngay rằng khng nn hỏi thm cu g, anh im lặng cho mạnh.
Gray li thuyền ra khơi, sau đ anh bơi về pha bn tri. Đối với anh, thuyền đi về pha no cũng được. Chỉ c tiếng mi cho khoả xuống nước, tiếng bnh li rẽ nước, cn xung quanh l biển đm yn lặng.
Trong một ngy trời, con người đ gặp biết bao ấn tượng, biết bao nghĩ, lời ni, m nếu ghi lại chắc sẽ thnh khng phải chỉ một cuốn sch dy. Gương mặt mỗi ngy c những đường nt nhất định. Nhưng hm nay Gray đ bất lực khi cố bắt lấy dng hnh của n. Những tnh cảm mơ hồ kh c tn gọi đ hiện ln trn gương mặt ấy. D c gọi chng bằng từ ngữ g th cuối cng chng vẫn mơ hồ, mng lung như hương thơm của loi hoa. Lc ny, Gray cũng đang ở trong tm trạng đ, thực ra anh c thể ni rằng: “Ti đang chờ, ti đang thấy v sắp được biết... ” - nhưng ngay cả những lời ny cũng chẳng nhiều nhặn g hơn những bản vẽ chi tiết đối với một đồ kiến trc. Trong những xu hướng đ cn c cả sức mạnh của sự hưng phấn tươi tắn.
Pha bn tri con thuyền họ đang bơi, bờ biển hiện ra thấp thong sau mn đm gợn sng. Pha trn những tấm knh cửa sổ sng đn, cc tn lửa bắn ln từ cc ống khi. Đ l lng Ca-pc-na. Gray nghe long thong c tiếng người ci nhau v tiếng ch sủa. nh lửa trong lng trng xa tựa như cnh cửa l với những lỗ thủng m qua đ c thể thấy than đang chy hồng.Pha bn phải l biển yn lặng như một người đang ngủ. Qua lng Ca-pc-na, Gray cho thuyền gh vo bờ. Sng đều đều vỗ nhẹ vo bờ. Chm đn bo ln, Gray nhn thấy một chỗ trũng, bn trn l bờ vch nh ra cheo leo. Anh cảm thấy thch.
- Ta sẽ cu c ở đy thi, - Gray vừa ni vừa vỗ vai L-chi-ca.
Người thuỷ thủ “hừm” một tiếng rồi lu bu: “Lần đầu tin mnh đi biển với một thuyền trưởng như thế ny. ng ta thạo việc, nhưng kỳ cục lm sao. Thật l một thuyền trưởng qu cầu ton. Nhưng mnh vẫn yu mến ng ta”.
Anh ta cắm mi cho xuống bn để neo thuyền lại, rồi cả hai người bm vo những mỏm đ lởm chởm pha dưới đầu gối v khuỷu tay để tro ln cao. Một cnh rừng rậm trải di tới bờ vch ấy. L-chi-ca lấy ru đẵn mấy cnh cy kh rồi nhm lửa trn bờ. Những ci bng v ngọn lửa phản chiếu dưới nước chuyển động, cỏ xanh v cnh l sng ln trong bng tối bị đẩy li, pha trn đống lửa, khng kh quện khi lấp long, run rẩy.
Gray ngồi bn đống lửa.
- No, - anh vừa ni vừa cha chai rượu ra, - no ta uống đi, anh bạn L-chi-ca, uống v sức khoẻ của tất cả những người khng nghiện rượu. m cậu đem đi rượu gừng, chứ khng phải l rượu canh-ki-na rồi.
- Xin lỗi thuyền trưởng, - người thuỷ thủ vừa đp vừa thở mạnh. - Cho php ti nhắm với thứ thức ăn ny... - Anh ta gặm ngay nửa con g con, rồi nh miếng cnh ra, tiếp tục ni: - Ti biết thuyền trưởng thch thứ rượu canh-ki-na, nhưng v lc ấy tối qu m lại vội nữa nn ti lấy nhầm phải chai rượu gừng. Thuyền trưởng biết đấy, gừng lm con người ta ngổ ngo. Khi no cần phải đnh nhau, ti đều uống rượu gừng.
Thuyền trưởng vừa uống vừa ăn. L-chi-ca liếc nhn anh, rồi khng gm được, bn hỏi:
- Thưa thuyền trưởng, c thật l thuyền trưởng xuất thn từ một gia đnh quyền qu khg?
- Ci đấy chẳng c g đng lưu tm cả, L-chi-ca ạ. Cầm cần cu m cu đi, nếu cậu muốn.
- Cn thuyền trưởng th sao?
- Ti ấy ? Khng biết, cũng c thể. Nhưng m... chốc nữa sẽ hay.
L-chi-ca lấy cần cu ra, rồi theo thi quen, ứng khẩu một trng thnh vần (điều thường vẫn lm bạn b thn phục):
- Cước đy ta buộc vo cần, lưỡi cu buộc tiếp lần lần ta cu.- Anh ta lấy mồi giun trong hộp ra rồi đọc tiếp: - Ch my ẩn dưới đất su, cuộc đời kỳ th cn rầu nỗi chi. By giờ chịu mc cu đi, chốc nữa tụi c n gh n ăn. - Cuối cng anh ta vừa đi vừa nghu ngao: - Đm đen vắng lặng, rượu ngon tuyệt vời, c chin cuống cuồng, c trch chết giấc - ka L-chi-ca, hắn đang đợi ta!
Gray nằm lại bn đống lửa, nhn nh lửa in hnh dưới ln nước. Anh min man nghĩ ngợi, khng để l tr can dự vo. Trong trạng thi ny, nghĩ chỉ lờ mờ lưu giữ thực tại, thấy n một cch mơ hồ, nghĩ đ lao vt ln như một con ngựa trong đm đng chật chội, vừa chn, vừa x, vừa ngăn chặn. Sự trống rỗng, sự bối rối v sự ngưng đọng lần lượt đến với n. N lang thang trong linh lồn của sự vật, vội vng chuyển từ xc động mạnh sang bng gi thầm kn, n lượn quanh tri đất v bầu trời, chuyện tr si nổi với cc nhn vật tưởng tượng, xo đi v t điểm cho những kỷ niệm. Trong sự chuyển động mơ hồ ny, mọi ci đều sinh động, r rng, v mọi ci đều thiếu mạch lạc như hoang tưởng. V nhận thức được bung lơi lun mỉm cười khi thấy chẳng hạn đang suy nghĩ về số phận bỗng dưng lại nghĩ đến một hnh ảnh hon ton khng thch hợp: một cnh cy gy cch đy hai năm. Nằm bn đống lửa, Gray suy nghĩ, nhưng anh “ở đu ấy” chứ khng phải đang ở đy.
Khuỷu tay dng để tựa, cnh tay dng để nng đầu đ bị ướt v t đi. Cc v sao toả sng nhợt nhạt. Bng tối thm dy, bo trước buổi rạng đng. Thuyền trưởng thiu thiu ngủ, nhưng anh khng hề biết điều đ. Anh bỗng thấy thm uống rượu, anh nhoi người với chiếc ti, lần cởi ra trong mơ. Sau đ anh khng nằm mơ nữa m ngủ rất say. Hai giờ sau đ đối với Gray cũng chẳng di hơn những giy pht anh ngả đầu xuống bn tay. Trong khoảng thời gian đ, hai lần L-chi-ca quay về chỗ đống lửa, ht thuốc v t m nhn vo miệng những con c cu được xem c g khng. Nhưng dĩ nhin l chẳng c g.
Khi tỉnh dậy, trong giy lt Gray qun mất khng biết v sao mnh lại ở chốn ny. Anh ngạc nhin thấy những tia nắng sớm mai vui tươi, bờ biển dựng đứng v những tn l rực rỡ, xa xa bừng sng một mu xanh. Trn đường chn trời v cũng l pha trn chn anh lơ lửng những cnh dẻ. Pha dưới bờ vch, dường như ở ngay dưới lưng anh, l tiếng sng vỗ r rầm. Những giọt sương thấp thong trn cnh l rơi xuống khun mặt ngi ngủ của anh, mt lạnh. Anh đứng dậy. Xung quanh chan ho nh sng. Những cnh kh chy dở chỉ cn leo lt khi. Mi khi lm cho khoi cảm được thở ht khng kh của rừng cy c thm một vẻ đẹp hoang d.
L-chi-ca khng c đấy. Anh ta đ đi cu say sưa như một con bạc kht nước, mồ hi đầm đa. Gray bước ra khỏi cnh rừng, đi về pha những bụi cy thấp mọc trn sườn đồi thoai thoải. Cỏ bốc hơi m ấm. Những bng hoa ướt đẫm trng như bọn trẻ con bị tắm nước lạnh. Thế giới mu xanh thở ht bằng v vn ci miệng nhỏ xu l vướng chn Gray trong cảnh đua chen no nức. Thuyền trưởng bước ra một chỗ trống, cỏ hoa sặc sỡ, v nhn thấy một c gi đang ngủ.
Anh nhẹ nhng gạt cnh l trước mặt sang một bn rồi dừng lại với cảm gic l vừa tm ra một ci g đ nguy hại. Cch anh chưa đầy năm bước l A-xn đang nằm nghing, chn duỗi, chn co, đầu gối ln cnh tay, vẻ mệt mỏi. Tc c để xo, chiếc cc o pha trn khng ci để lộ ln da trắng mịn, chiếc vy xo ra để hở đến đầu gối, hng mi di, mn tc mu sẫm che một phần thi dương, ngn t bn tay phải c gối đầu ln bị gập lại dưới gy. Gray quỳ xuống ngắm nhn c gi, v khng ngờ rằng lc ấy trng chng giống như thần Ph-nơ trong tranh của c-nn- đơ Bc-lin.
C thể l trong một lc no khc, Gray chỉ nhn thấy c gi bằng đi mắt thường, nhưng lc ny anh nhn thấy c một cch khc. Lng anh nn nao, xao động. Đương nhin anh khng biết c l ai, khng biết tn, cng khng biết v sao c ngủ bn bờ biển, nhưng anh cảm thấy rất hi lng. Anh yu thch những bức tranh khng c lời giải thch nội dung. ấn tượng từ bức tranh như thế bao giờ cũng mạnh mẽ hơn nhiều, khng bị rng buộc bởi từ ngữ, nội dung của n trở nn su xa v tận, khẳng định mọi nghĩ, mọi dự đon.
Mặt trời đ ln cao m Gray vẫn trong tư thế ngồi khng thuận ấy. C gi ngủ say đến mức dường như từ mi tc đến ln o, đến cỏ cy xung qunah cũng đều ngủ theo c. Trn trề ấn tượng, Gray như ho mnh vo ln sng ấm p đang dng ln trong anh v bơi theo sng. Đ từ lu L-chi-ca gọi: “Thuyền trưởng ơi, anh ở đu?”- nhưng thuyền trưởng vẫn khng nghe tiếng.
Cuối cng, khi Gray đứng dậy, bản tnh ưa thch những chuyện khc thường đ xm chiếm anh một cch bất ngờ với thi độ cương quyết v hăng hi của một người phụ nữ nổi giận. Anh trầm ngm tho chiếc nhẫn cổ qu gi khỏi ngn tay, khng hề suy nghĩ rằng chưa chừng ci vật ny đang mch bảo cho cuộc sống một ci g đ thực quan trọng. Anh nhẹ nhng lồng chiếc nhẫn vo ngn tay t của c gi để lộ ra bn gy. Ngn tay bất gic động đậy rồi thng xuống. Nhn gương mặt c nữa, Gray quay đi v bỗng thấy L-chi-ca đứng sau bụi cy, đi lng my rướn ln. L-chi-ca h hốc miệng kinh ngạc theo di cử chỉ vừa rồi của Gray.
- L-chi-ca đấy ! - Gray ni. - Cậu thử nhn c ta xem. Thế no, đẹp đấy chứ?
- Thật l một bức tranh tuyệt vời! - chng thuỷ thủ thch ni văn hoa khẽ thốt ln. - Ti cu được bốn con c v một con g to trn như ci bong bng.
- Khẽ chứ, L-chi-ca. Ta đi khỏi đy thi.
Hai người đi về pha bụi cy. Lẽ ra lc ny họ phải quay về chỗ để thuyền, nhưng Gray chần chừ đưa mắt xa xa về pha bờ biển thấp, nơi c những ln khi ban mai của lng Ca-pc-na toả ra bn trn cy cối v nền ct. Anh lại thấy hnh ảnh c gi hiện ra qua ln khi.
Lc ấy, Gray bn đi thẳng về hướng lng. L-chi-ca khng hỏi v sao lại thế, chỉ lặng lẽ bước theo sau. L-chi-ca cảm thấy rằng những pht phải im lặng lại đến. Một lt sau, khi đến gần những ngi nh đầu tin, Gray bỗng cất tiếng hỏi:
- L-chi-ca, với kinh nghiệm của cậu, cậu thử xc định xem nh no c thể l qun rượu?
- Chắc l ci nh mi đen đen kia, - L-chi-ca phỏng đon, - m cũng c thể khng phải n.
- Thế ci nh mi đen ấy c g đặc biệt?
- Chnh ti cũng khng biết, thưa thuyền trưởng. Đ chỉ l do tri tim mch bảo thi.
Hai người đi đến ngi nh đ, quả thật, đ l qun rượu của Khin M-nc. Trn chiếc bn k cạnh cửa sổ mở toang c thể nhn thấy một chiếc chai, cạnh đ c một người đang đưa những ngn tay đen bẩn mn m bộ ria mp ngả mu bạc trắng.
Mặc d cn sớm, trong qun rượu đ c ba người. Ngồi cạnh cửa sổ l bc thợ đốt than c bộ ria vừa được nhắc đến. Ở qung giữa quầy hng v cửa bn trong qun l hai người dn chi đang uống bia v ăn trứng rn. Khin M-nc l một g trẻ tuổi cao lu đu, gương mặt buồn tẻ đầy tn hương, đi mắt hấp hy, cử chỉ nhanh nhẹn một cch ranh mnh như vẫn thường thấy ở bọn người chuyn bun bn. Y đang đứng sau quầy lau bt đĩa. Dưới nh mặt trời buổi sng, bng song cửa sổ in trn nền nh bẩn thỉu.
Gray vừa bước vo gian phng đầy khi th Khin M-nc đ lễ php ci cho rồi bước ra khỏi quầy. Y lập tức đon ra Gray l một thuyền trưởng thật sự - loại khch chẳng mấy khi gh vo qun rượu của y. Gray gọi rượu rum. Trải trn bn tấm khăn đ ngả mu cho lng, Khin M-nc đem chai rượu đến, đưa lưỡi liếm thử vo chỗ nhn chai v bc ra. Sau đ y quay trở vo sau quầy, lc th nhn Gray chăm ch, lc th nhn ln chiếc đĩa, lấy mng tay cạy miếng g kh kh bm vo đấy.
Khi L-chi-ca đang cầm cốc rượu bằng cả hai tay, khẽ ni chuyện với Gray v nhn ra ngoi cửa sổ th anh vẫy tay gọi Khin M-nc lại. Khin M-nc ngồi gh ln chiếc ghế, thch ch ra mặt v được một người sang trọng như Gray gọi đến v nhất l lại gọi bằng cch ra hiệu như thế.
- Chắc anh biết tất cả dn lng ở đy chứ? - Gray bnh thản hỏi. - Ti muốn biết tn c gi chong khăn, mặc o hoa đỏ, tc sẫm mu hạt dẻ, người tầm thước, tuổi trạc mười tm, đi mươi. Ti vừa thấy c ấy cch đy khng xa. Tn c ấy l g?
Anh ni những lời ny với giọng giản dị, dứt khot, khiến người nghe khng lẩn trnh được trả lời. Khin M-nc hơi cảm thấy kh chịu, thậm ch cn cười thầm, nhưng y khng dm để lộ ra. Tuy nhin trước khi trả lời, y dừng lại nghĩ một lt - chẳng qua chỉ v cố đon m biết được chuyện g đ xảy ra.
- E hm, - Khin M-nc cất giọng, mắt ngước nhn ln trần. - Chắc l con A-xn “Tu thuỷ” đấy m. Khng thể c ai khc. N bị dở người đấy.
- Ni r hơn xem no? - Gray lnh đạm hỏi, uống thm một ngụm rượu đầy. - Chuyện thật l thế no?
- Nếu ng muốn, xin ng nghe đy.
V khin M-nc đ kể cho Gray nghe cu chuyện ch đ bảy năm khi c b A-xn gặp một ng gi chuyn đi sưu tầm chuyện dn gian ở ngoi bờ biển. Thật ra th cu chuyện đ, kể từ khi người ăn my khẳng định thm trong qun rượu ny đ bị xuyn tạc mo m đi nhiều, nhưng cốt li của n vẫn cn nguyn vẹn.
- Từ dạo ấy dn lng bn gọi n l A-xn “Tu thuỷ”, - Khin M-nc kết thc cu chuyện.
Gray bất gic liếc nhn L-chi-ca lc ny vẫn khim nhường ngồi im. Sau đ anh đưa mắt nhn ra ngoi con đường đất bụi chạy qua qun rượu. Đng vo lc đ, anh bỗng cảm thấy đầu c v tri tim mnh chong vng. Trn con đường ấy, anh chợt thấy đi ngược lại pha anh chnh l c gi A-xn “Tu thuỷ” m tn chủ quan vừa khinh bỉ nhắc đến. Gương mặt đẹp tuyệt vời của c giống như sức mạnh b ẩn trong những lời ni giản dị đầy xc động của con người. Gương mặt c hi ho tuyệt diệu với nh mắt trong sng. L-chi-ca v chủ qun đều ngồi quay lưng lại cửa sổ. Để cho họ tnh cờ khng quay lại nhn A-xn, Gray đ c đủ can đảm nhn sang đi mắt mu hung của Khin M-nc. Ngay sau khi anh nhn thấy nh mắt A-xn, những lời đơm đặt xấu xa của chủ qun đ lập tức bị xua tan. Lc ấy, khng hay biết điều g vừa xảy ra, Khin M-nc ni tiếp:
- C thể cho ng biết thm rằng bố c ta l một tn đ tiện. Chnh lo ta đ dm chết bố ti như dm một con mo. Lạy Cha, lo ta...
Bỗng một tiếng rống ln bất ngờ từ pha sau cắt ngang lời y. Cặp mắt long ln dữ tợn, người thợ đốt than như chợt tỉnh cơn say, cất giọng ht ồ ồ lm mọi người phải giật mnh.
- Ờ, lo lại say rồi, lo gi khốn kiếp! - Khin M-nc qut ln. - Ct!
Nhưng ng lo đốt than vẫn nghu ngao ht tiếp như khng c chuyện g xảy ra, rồi để cả ria mp nhng vo cốc rượu.
Khin M-nc tức giận nhn vai:
- Thật l đồ bỏ đi chứ khng phải l người nữa, - y ni với vẻ tự đắc của một tn keo kiệt. Lần no cũng vậy!
- Anh khng thể kể thm g nữa chứ? - Gray hỏi y.
- Ti ấy ? Th ti vừa ni với ng rồi, bố c ta l một tn v lại. V n m, thưa ng, ti đ bị mồ ci, ngay từ nhỏ đ phải tự mnh kiếm sống...
- My ni lo, - bất ngờ ng thợ đốt than ln tiếng. - My n lo gh tởm, giả dối đến mức lm tao tỉnh cả rượu.
Khin M-nc chưa kịp mở mồm th ng gi đ quay sang ni với Gray:
- Hắn ni lo đấy ng ạ. Bố n cũng l đồ dối tr, mẹ n cũng cng một giuộc. Cả họ nh n thế m. ng c thể hon ton yn tm: c ta chắc chắn cũng khoẻ mạnh, bnh thường như chng ta cả thi. Ti đ nhiều lần ni chuyện với c ta. C ta đ ngồi nhờ xe ngựa của ti tm mươi tư lần hay t hơn một cht. Mỗi khi c gi đi bộ từ thị trấn về, cn ti th đ bn xong than, thế no ti cũng cho c gi đi nhờ xe về lng. Cứ để cho c ta ngồi. Ti biết, c ta l người phc hậu. Điều đ thật l qu r. Tất nhin c ta khng thm ni với my nửa lời, Khin M-nc ạ. Nhưng đối với ti, thưa ng, trong cng việc lm than thoải mi, ti khinh thường miệng thế, điều ong tiếng ve. C ta ni năng như người lớn nhưng kỳ quặc lắm ng ạ. Xem ra th c ấy cũng ni những điều như chng ta ni cả thi, nhưng lại khng hẳn giống thế. Chẳng hạn như khi c ta kể lại cng việc của mnh. “Bc ạ, chu kể cho bc nghe nh, - c ta vừa ni vừa b vo vai ti, như con bướm đậu vo gc chung. - Cng việc của chu cũng khng đến nỗi buồn tẻ, nhưng chu vẫn muốn nghĩ ra một ci g đ đặc biệt. Chu muốn con tu m chu lm bơi được, cc tay cho khoả nước như thật, sau đ thuyền vo bờ, cập bến rồi ngồi ăn như thật”. Ti cười kh kh v trả lời c ta: “Ny, A-xn ny, nghề của chu l thế nn chu nghĩ thế, nhưng m chu thử nhn xung quanh xem: mọi người lm việc như đin”. C ta ni: “Khng bc ạ, chu biết điều g chu biết. Khi người dn chi đnh c th họ nghĩ rằng họ sẽ bắt được con c to nhất, chưa từng ai bắt được”. - “Thế bc th sao?”- C ta cười: “Bc ấy , bc th khi xếp than vo giỏ chắc l bc nghĩ rằng chng sẽ nở thnh hoa”. Đấy, c ta đ ni những lời như thế. Trong giy pht đ, ti bất gic nhn vo ci giỏ trống khng. Ti trng thấy hnh như c những chồi non mọc ln ở nan giỏ, chng nở tung, nảy l khắp giỏ v biến mất. Ti đ tỉnh rượu một cht! Cn Khin M-nc hắn ni dối đấy. Ni dối khng mất tiền. Ti biết hắn.
Cho rằng cu chuyện đ đi đến chỗ xc phạm gh gớm, tn chủ qun bn đưa mắt lườm ng gi rồi lỉnh vo sau quầy hng, cay đắng hỏi vọng ra:
- ng c cho gọi thm g khng ạ?
- Khng, - Gray trả lời, rt tiền trong v ra. - Đi thi, L-chi-ca, cậu ở lại đy nh v đừng ni g cả, đến chập tối hy về tu. Cậu gắng tm hiểu mọi chuyện rồi kể lại cho mnh. Cậu hiểu chứ?
- Thưa thuyền trưởng tốt bụng, - L-chi-ca trả lời với giọng hơi suồng s, c lẽ v ngấm hơi rum, - chỉ c thằng điếc mới khng hiểu điều đ thi ạ.
- Tốt lắm. Cậu nn nhớ rằng, trong trường hợp no cậu cũng khng được ni đến mnh hay nhắc đến tn mnh, nghe chưa? Thi, tạm biệt.
Gray bước ra khỏi qun. Từ lc đ anh lun c cảm gic như pht hiện được điều g thật khc thường, tựa hồ tia lửa trong cối thuốc sng của Bc-tn- đơ - một trong những c sụt lở tm hồn m từ đ bật ln một ngọn lửa rực sng. nghĩ phải hnh động ngay lập tức chi phối anh. Mi đến khi ngồi vo thuyền, anh mới tĩnh tm v tập trung suy nghĩ được. Anh vừa cười vừa ngả lng bn tay hứng nh nắng mặt trời, như anh đ từng lm thuở cn b trong hầm rượu. Sau đ anh khoả mạnh mi cho xuống nước, cho thuyền lướt nhanh về bến.



o0o

 

Pages  1  2  Next